WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
67 
nomen. Eerst werd onderzocht hoe tegengesteld geladen , daarna hoe gelijk- 
namig geladen hydrosols zich ten opzichte van elkander gedragen. Daarvoor 
werden verschillende hoeveelheden van beide componenten in een bepaalde volg- 
orde vermengd en de inwerking eerst bij de temperatuur der omgeving, soms 
ook bij kookhitte waargenomen. De proeven toonen, dat tegengesteld geladen 
hydrosols, ook zonder toevoeging van een electrolyt, elkaar uit hun oplossingen 
als gemengde gels neerslaan ; gelijknamig geladen hydrosols doen dat niet. 
Deze wederkeerige praecipitatie van colloïden heeft zekere overeenkomst met 
de vorming van oplosbare zouten uit negatieve en positieve ionen, en deze 
overeenkomst wordt nog verhoogd door de omstandigheid , dat er een zekere 
aequivalentie bestaat tusschen de negatieve en positieve colloïde; want binnen 
zekere grenzen zijn bepaalde hoeveelheden van iedere colloïdesoort noodig om 
praecipitatie te bewerken. 
Zeer opvallend is het volgende verschijnsel : terwijl bij zeer geringe hoeveel- 
heid van de neerslaande colloïde de vloeistof nagenoeg niet verandert en bij 
voldoende hoeveelheden volkomen afscheiding van het gemengde gel plaats 
heeft , blijft bij verdere toevoeging van de praecipiteerende colloïde het neer- 
slaan volkomen achterwege. Bij deze proeven moet men dan de praecipiteerende 
oplossing steeds opeens toevoegen. Doet men het bij gedeelten , dan verdwijnt 
de reeds ontstane neerslag niet door toevoeging van een overmaat. 
De wederkeerige inwerking van colloïdaal opgeloste stoffen kan men niet goed 
tot chemische oorzaken terugbrengen. Een aanschouwelijke voorstelling heeft echter 
BREDIG gegeven door aan te nemen , dat de oorzaak voor de vrij groote stabiliteit van 
zuiver colloïdale oplossingen is een potentiaalverschil tusschen de colloïde deeltjes en 
water. „Wanneer men ook daarlaat op welke wijze dit potentiaal verschil tot stand 
gekomen is , zoo wordt het nu toch zeer plausibel , dat door vermenging van tegen- 
gesteld geladen colloïden neutralisatie van electriciteit en daardoor sediment- 
vorming ontstaat en dat voor hét volledig maken van deze uitwisseling een 
electrochemisch aequivalente hoeveelheid colloïde noodig is. Ook kan men ge- 
makkelijk het bestaan van een optimum begrijpen. Door overmaat van de 
praecipiteerende colloïde wordt een product gevormd, dat tegengesteld is aan 
het oorspronkelijke en juist door deze lading weêr eenige bestendigheid heeft.” 
Ook hebben de proeven van blitz eenige belangrijke uitkomsten geleverd ten 
opzichte van het vermogen tot praecipitatie der zouten (electrolyten). 
Verschillende waarnemers vonden reeds, dat dit vermogen der electrolyten in 
sterke mate toeneemt met de valentie van het kation. Dit verschijnsel wordt 
verklaard door het feit , dal in de oplossingen hydrolytisch afgescheiden hydroxyde 
colloïdaal opgelost is Voor bijzonder sterk neerslaande ijzeroxyde- en aluminium- 
chloride-oplossingen was reeds bekend, dat zij colloïdaal-hydroxyde bevatten. 
Voor oplossingen der nitraten van metalen met hooge valentie had de auteur 
reeds het bewijs geleverd , dat hieruit door eenvoudige dialyse onmiddellijk hydroxy- 
