VRAAGSTUK VAN DE OERSTOF. 
35 
Daaraan knoopte zich nu vast de andere voorstelling dat , wan- 
neer twee of meer dier grondstoffen, te zamen eene nieuwe stof 
vormen van geheel ander uiterlijk en met geheel andere eigenschap- 
pen — zooals natrium en chloor het zout, waterstof en zuurstof 
het water — dat dan die voor ons zichtbare verandering het ge- 
volg is van eene vereeniging der voor ons onzichtbare kleinste 
deeltjes van het natrium met die van het chloor , van die der 
waterstof met die van de zuurstof. 
Deze voorstelling , waarbij men als de oorzaak van zichtbare ver- 
anderingen in de stoffen aanneemt onzichtbare veranderingen hunner 
kleinste deeltjes, komt, zooals bekend is, ook reeds bij verschillende 
Grieksche wijsgeeren voor. Zij werd in de 17 de eeuw weder opgevat 
door OASSENDI en in de 19 de eeuw door dalton; maar in de 19 de 
eeuw kon men aan deze theorie, vroeger eene fantasie, een grondslag 
van getallen geven. 
De studie der gewichtsverhoudingen, waarin de stoffen op elkaar 
in werken , had n.1. geleerd dat het hierbij zeer regelmatig toegaat. 
Bij de verbinding van waterstof en zuurstof tot water, b.v. verbindt 
zich altijd één gewichtsdeel waterstof met acht gewichtsdeelen zuur- 
stof. 1 Neemt men meer zuurstof, b.v. op een gram waterstof negen 
gram zuurstof, dan verbindt het negende gram zich niet met water- 
stof, maar blijft onveranderd achter. 
Zoo is er voor iedere scheikundige verbinding eene bepaalde ge- 
wichtsverhouding , waarin de elementen zich met elkaar vereenigen. 
Men kan zich eene aanschouwelijke voorstelling maken van dit 
feit , wanneer men zich voorstelt dat de waterstof bestaat uit kleine , 
ondeelbare en even zware deeltjes en de zuurstof eveneens ; dat 
ieder zuurstofdeeltje achtmaal zooveel weegt als een waterstofdeeltje 
en dat de vorming van het water hierin bestaat, dat telkens één 
zuurstofdeeltje en één waterstofdeeltje zich met elkaar vereenigen. 
Nog duidelijker blijkt het nut dezer voorstelling voor het geval , 
dat [twee elementen verschillende verbindingen met elkaar vormen. 
Zoo bestaan er van stikstof en zuurstof vijf verschillende verbin- 
dingen , ieder met hun eigen gewichtsverhouding. Deze verhoudingen 
zijn de volgende : 
1 Het is iets minder dan acht, maar gemakshalve worden hier ronde cijfers ge- 
bruikt. 
