VRAAGSTUK VA^ DE OERSTOF.. 
37 
deeltjes in verschillende verhoudingen , kunnen alle ons bekende stof- 
fen gevormd worden. 
III. HET OERSTOF-DENKBEELD IN DE 19 de EEUW. 
Ofschoon men zich door de feiten genoodzaakt zag tachtig ver- 
schillende grondstoffen aan te nemen , kon onze neiging om eenheid 
in de natuur te zoeken daarbij geen vrede hebben. Ofschoon men 
uiterlijk aan den eeredienst der elementen offerde , bleef daarbinnen 
het geloof aan de ééne oerstof bestaan en bij sommigen bleef die 
overtuiging niet in hun binnenste : zij spraken haar uit en trachtten 
er gronden voor te vinden. 
Zoo verscheen reeds in 1815 , acht jaar nadat dalton’s atoom- 
theorie door TH. Thomson aan de wetenschappelijke wereld was be- 
kend gemaakt , eene verhandeling van prout , waarin deze de stel- 
ling verkondigde dat alle elementen uit waterstof zouden bestaan. 
Hij voerde als grond hiervoor aan dat de atoomge wichten der ver- 
schillende elementen veelvouden waren van dat van waterstof. 
Onder de atoomge wichten der elementen verstaat men de getallen, 
die de gewichten der verschillende atomen uitdrukken in verhouding 
tot elkaar. Men kan deze verhoudingen afleiden uit de verhoudingen 
waarin de elementen zich met elkaar verbinden. Ten tijde van prout 
nam men het atoomgewicht van waterstof als eenheid aan. 
De redeneering van prout kwam dus ongeveer hierop neer : 
Stelt men het gewicht van een atoom waterstof op 1 , dan is het 
gewicht van een atoom koolstof juist 12, van een atoom zuurstof 
16, van een atoom stikstof 14, enz. Het kan geen toeval zijn dat 
alle atoomgewichten geheele getallen zijn : het wijst ons er op dat 
de atomen van alle elementen uit waterstof bestaan. 
Nu is het uit nauwkeuriger bepalingen der atoomgewichten gebleken , 
dat de atoomgewichten geene geheele getallen waren en zoo kon de 
hypothese van prout, door sommigen vurig verdedigd, door anderen 
heftig aangevallen , niet als wetenschappelijk vruchtbare hypothese 
worden aanvaard. 
Maar een feit bleef het dat vele atoomgewichten opmerkelijk 
weinig van geheele getallen verschillen , zooals men uit het volgende 
tabelletje, waarin de elementen met de nauwkeurigst bepaalde atoom- 
gewichten zijn opgenomen , zal zien : 
