GIFTMENGERS IN DE ZEVENTIENDE EEUW. 
47 
veilig aannemen dat, lang vóór het proces tegen de markiezin de 
brinvilliers , de openbare meening zich luide uitsprak over drama’s, 
waarin de hoofdrollen vervuld werden door voorloopers van deze be- 
ruchte vrouw. Het geding, tegen haar gevoerd en wat aan het licht 
kwam vóór zp naar het schavot ging , doet zien dat zij moet worden 
beschouwd als het product van haar tijd. Zoowel vóór, als na haar, 
ruimde men lieden uit den weg, die hinderlijk waren. En zoo hebben 
de volgende regelen uil den Fabel van la fontaine, getiteld: 
Les Dévineresses eene diepe beteekenis. 
Une femme a Paris faisoit la pythonisse. 
On 1’alloit consulter sur chaque événement ; 
Perdoit-on un chiffon, avoit-on un amant, 
Un mari trop vivant au gré de son épouse, 
Une mère facheuse, une femme jalouse; 
Chez la Dévineuse on couroit 
Pour se faire annoncer ce que 1’on désiroit. 
Uit deze fabel, in 1678 geschreven, blijkt dat la fontaine goed 
op de hoogte was. In zijn tijd was de man de incarnatie van het 
huwelijksjuk. Op hem hadden weerbarstige vrouwen het in den regel 
voorzien en wendden zich tot een waarzegster. Een eerste bezoek had 
niet veel om het lijf; men kreeg den raad om negendaagsche ge- 
beden tot st. denis op te zenden of tot den heiligen antonius van 
padua. Het verstrekken van , /poeders” waarvoor , om zoo te zeggen , 
ten behoeve van het binnen- en buitenland , Parijs de marktplaats 
was , kwam later en zóó groot was het aantal van hen , die in de 
biecht beleden iemand door middel van vergift om het leven te 
hebben gebracht , dat de geestelijkheid van Notre-Dame de Paris in 
1673 de justitie waarschuwde. 
Met groote stoutmoedigheid werd te werk gegaan , omdat straffe- 
loosheid regel was. De slachtoffers waren talrijk ; de levens- 
manier, de wijze van voeding vooral, maakten het toedienen van 
vergift zeer gemakkelijk. Daarenboven geloofde men aan de onmid- 
dellijke tusschenkomst van satan en daar de rechters onwetend of 
ziende blind waren , in ieder geval slecht werden voorgelicht door 
deskundigen en chirurgijns , op wie de Faculteit laag neerzag , 
gaven zij het spoedig op , om te vergeefs naar de schuldigen te 
zoeken. Een bijzondere loop van omstandigheden, die er toe leidde 
dat de markiezin de brinvilliers werd veroordeeld , terwijl zij 
meende dat hare euveldaden ongestraft zouden blijven , is oorzaak 
