50 
GIFTMENGERS IN DE ZEVENTIENDE EEUW. 
vuldiger onder de zwakken; zij hadden aanhoudend koorts, ijlden, 
kregen soms vlagen van razernij en stierven als waanzinnigen. Als 
er een bovenop kwam , dan viel al zijn haar uit. 
Indien pare bovengenoemde, geenszins wetenschappelijke benaming, 
heeft uitgevonden , om er een ziektevorm meê aan te duiden , die 
thans verdwenen is , dan zal moeten worden toegegeven dat bezwaarlijk 
met meer doorzichtigheid , om zoo te zeggen , de oorzaak kon worden 
aangewezen , die hij vermoedde. Tot groote voldoening van lieden 
van beiderlei kunne, trof deze ziekte echtgenooten , die te veel geld 
hadden of een goede gezondheid genoten en vooral hen , die het 
ongeluk hadden deze dubbele voorbeschikking voor een vroegtijdig 
uiteinde in zich te vereenigen. Het is meer dan waarschijnlijk dat 
de slachtoffers talrijk waren in gezinnen, waar verschil van karakter 
en wat de Franschen „inc omptabililé d' humeur’ noemen, tot botsingen 
in den dagelijkschen omgang aanleiding gaven. 
Als men de Traités sur la Fievre van geneesheeren uit de 17 Je 
eeuw leest, dan blijkt, dat zij te vergeefs hebben beproefd eene bruikbare 
classificatie te leveren. Het aantal en de variëteiten , waartusschen 
zij verschil maken , is zeer groot. Men komt tot de conclusie dat de 
naam van koorts gegeven werd aan een groot aantal ziektebeelden , 
door pare Fiévres de Trousse-Galands genoemd, d. w. z. aan vergiftigings- 
processen , die voor epidemieën golden. 
Verhooging van temperatuur, een secundair verschijnsel, maskeerde 
andere verschijnselen, die wel van meer gewicht waren, maar minder 
in het oog liepen. Overeenkomstig de gangbare meening werd maar 
een diagnose gesteld en zonder verder onderzoek aan de ziekte een 
naam gegeven. Dergelijke omstandigheden verzekerden den misdadigers 
straffeloosheid en de hooge sommen, waarmede hunne diensten werden 
beloond, werkten het kwaad in de hand. »Het is een mooi baantje,” 
verklaarde »ea vigoureux” op een schitterend feest, waarop zij o. a. 
de waarzegster marie bosse en een advocaat perrin had genoodigd, 
die haar later zou aanklagen. »Nog drie vergiftigingen en ik ben 
binnen !” De talrijke medeplichtigen en de maatschappelijke positie 
van de meeste cliënten maakten, dat de schuldigen niet verklapt werden. 
De doctoren zouden zich aan een werk boven hun krachten heb- 
ben gewaagd, dat daarenboven gevaarlijk voor hen zelven zou kunnen 
worden , als zij beproefd hadden aan de macht van satan te tornen 
en de rechters te doen inzien, dat hun geloofsbegrippen dwalingen 
waren ten bate van groote schavuiten. 
