58 
GIFTMENGERS IN DE ZEVENTIENDE EEUW. 
Deze onderstelling mag aannemelijk geacht worden, omdat er, ten 
tijde van lodewijk xiii, politie-maatregelen werden uitgevaardigd 
met betrekking tot stookplaatsen en schoorsteenen. 
Nog verdienen vermelding: de zoo goed als in onbruik geraakte 
sternutatoria (niesmiddelen) , die een weinig kalk bevatten waardoor 
het slijmvlies van den neus van zijn epithelium werd beroofd. Daar- 
door werd het toedienen van vergiften gemakkelijk gemaakt , op 
dezelfde wijze als vroeger, bij het bespreken der ruptoires , is vermeld 
geworden. 
In eene Pharmacopée royale , galénique et chymique de Moyse , Edition 
de Lyon , au Soleil d' Or leest men: »Van de lichamen der afgestor- 
venen kan op velerlei wijze party worden getrokken om voor- 
treffelijke praeparaten te bereiden, want behalve dat men den 
» schedel, de beenderen, het bloed, het vet, het vleesch , het ge- 
» mummifieerde of gebalsemde lijk kan gebruiken, kan men ook de 
» nagels, het haar, de urine, de excrementen, zelfs de nageboorte 
»der vrouwen verwerken. Geen deel van den mensch, of wat van 
»hem afkomstig is, of het kan, met toepassing der scheikunde, worden 
» aangewend om den zieke te genezen of zijn lijden te verzachten.” 
Deze text, die aan duidelijkheid niets te wenschen overlaat, geeft, 
zonder argwaan te wekken , gelegenheid tot het aanleggen van eene 
volledige verzameling van vergiftige stoffen van zeer uiteenloopenden 
aard. „De toovenaars , beulen, booswichten en giftmengers” van welke 
pare gewaagt , hadden alles onder hun bereik , wat noodig was , om 
hun slachtoffer te dooden , soms met aanwijzing van tijd; dikwijls 
onder verschijnselen , die het mogelijk was te voorspellen. Aldus had 
men de kunst van vergiftigen tot een hoogen trap van volmaking 
opgevoerd. 
Talrijke en zorgvuldige prophylactische maatregelen worden in 
onze dagen genomen om besmetting te weren. De giftmengers der 
17 de eeuw in Frankrijk daarentegen begonnen met den weg te 
effenen , die de verlangde infectie moest doen slagen. De weten- 
schappelijke grondslagen , waarop de gezondheidsleer rust , zijn van 
betrekkelijk jongen datum, maar de tijd ligt ver achter ons, waarin 
empirici hun voordeel deden met feitenkennis en met hetgeen 
de ervaring hun had geleerd. Men kon met zekerheid pest , 
phtisis, syphilis en sommige kwaadaardige gezwellen, als het ware, 
overplanten. Zonder eenige notie van microben wist men zeer goed 
dat de sappen van ons lichaam , in rotting overgaande , soms een 
