TIJD EN KALENDER. 
131 
ze weinige en zwak, kort. In vijf minuten kan men een eeuwigheid 
doorleven en omgekeerd schijnt een reeks van kalm doorleefde 
jaren achterna een droom. In den eenzelvigen gang van een geregeld 
leven, waarin op gelijke uren van den dag steeds dezelfde verrich- 
tingen en gewaarwordingen terugkeeren , kunnen wij op een halfuur 
of een kwartier na zeggen hoe laat het is, zonder op de klok te 
kijken, doch wordt een dag op ongewone wijze doorgebracht, af- 
wijkende van de gewone sleur, dan zijn wij onmiddellijk de kluts kwijt. 
Elke musicus weet hoe beperkt het vermogen van de meesten is 
om zeer korte perioden nauwkeurig af te passen door het zooge- 
noemde maatgevoel. Bij langzame tempo’s , als de te tellen maatdee- 
len twee of meer sekonden duren , kost het velen moeite in de maat 
te blijven , tenzij ze hun toevlucht nemen tot kunstmiddelen , z. a. 
onderverdeelen van den tel of rhythmische bewegingen van den voet. 
Het maatgevoel schijnt niet aangeboren, moet althans door oefening 
ontwikkeld worden. 
De beroemde Weener chirurg theodor billroth , tevens ontwik- 
keld musicus , heeft in een nagelaten werk 1 de ervaringen meêge- 
deeld door opper- en onderofficieren van een aantal Oostenrijksche 
regimenten opgedaan, bij de oefeningen der manschappen in het mar- 
cheeren. Allen zijn daarin eenstemmig dat er recruten zijn, wien 
het nagenoeg aan maatgevoel ontbreekt en die nooit leeren in de pas 
te loopen. De besten leeren dit in zeven a tien dagen , de slechtsten 
(waaronder die overigens intelligent zijn) in evenveel weken. Doch 
steeds is er een grooter of kleiner procentgehalte (de opgaven daar- 
over wisselen zeer: 0,1 — 0,4 pet. Hongaren tot 33 pet. Slovenen) 
dat dit nooit leert. Opmerking verdient hierbij , dat velen moeilijk 
te overtuigen zijn, dat ze hun voeten niet op den rechten tijd neêr- 
zetten en oplichten en dat anderen slechts dan pas houden , wanneer 
zij de beenen van hun kameraden in ’t gezicht hebben. 
billroth trekt hieruit het besluit , dat er volslagen onmuzikale 
menschen zijn , menschen aan wie het allereerste vereischte ontbreekt : 
gevoel voor rhythmus, m. a. w. de gave om kleine perioden nauw- 
keurig te schatten. Niet alleen dat zij daarmede niet geboren zijn, het 
kan hun ook niet worden bijgebracht. 
Doch hoe sterk ontwikkeld dit gevoel ook zijn moge, het kan toch 
1 „Wer ist musikalisch” . Nachgelassene Schrift von THEODOR BILLROTH, herausge- 
geben von EDUARD HANSLICK, 3te Auflage, Kevlin, 1898. 
