TIJD EN KALENDER, 
133 
en wel om twee redenen; lo. omdat de aarde zich niet in den 
evenaar (het vlak loodrecht op de aardas) om de zon beweegt, maar 
in de ecliptica, en 2o. omdat zij, in dat laatste vlak niet altijd even 
dicht bij de zon staande, zich nu eens sneller, dan eens langzamer 
voortbeweegt. De zonnedagen zijn dus wel gemiddeld 4 min. (nauw- 
24V60 7 
keuriger: — — — = 3 A S6") langer dan sterrendagen, maar niet 
365 
altijd evenveel, en ’t verschil, variëerende met de tijden des jaars , 
kan tot 50" toe bedragen. 
Aangezien het niet doenlijk is uurwerken te vervaardigen , die nu 
eens wat sneller, dan eens iets langzamer loopen , precies al naar 
dat de in lengte wisselende zonnedagen dit eischen , heeft men den 
duur van de zoogenoemde middelbare dagen berekend , die alle even 
lang zijn en waarvan er evenveel in een jaar gaan als van de zonne- 
dagen. 
Wij hebben dus als maat voor denktijd drieërlei soort van dag, 
en , al is dit het logisch gevolg van de natuur der dingen , zoo ligt 
toch het vermoeden voor de hand, dat er voor onze behoeften aan 
alle drie wat hapert , dat geene aan alle eischen voldoet , elk hun- 
ner slechts ten deele voor ons bruikbaar is. Dit is dan ook werkelijk 
het geval. 
De sterrendag, als maat voor den tijd op zichzelf onberispelijk, 
vindt alleen bij de sterrenkundigen toepassing. Toch komen zij ge- 
durig in de noodzakelijkheid om hun sterrentijd in middelbaren over 
te brengen , zij ’t ook dat dit met behulp van tabellen niet veel 
moeite kost. Dat voor het dagelijksch leven hun uurwerken lastig 
in ’t gebruik zouden zijn, is duidelijk. Want een naar sterrentijd ge- 
regelde klok gaat , in vergelijking met de onze, bijna 4 minuten per 
etmaal voor, wat in een halve maand reeds een vol uur is. In den 
loop van het jaar zal het achtereenvolgens op den middag allerlei 
tijden aanwijzen van 0 tot 24 uur en eerst na afloop daarvan weer 
met de gewone klok een oogenblik gelijk komen , daar een sterren- 
jaar een etmaal meer telt dan het zonnejaar. 
Naar den zonne- of zoogenoemden waren tijd kan , gelijk reeds 
gezegd is, geen klok geregeld worden. Doch in plaats daarvan heeft 
men den zonnewijzer. Yan veel nut is die evenwel niet, vooreerst 
omdat zijn nauwkeurigheid niet groot is en ten tweede, omdat hij te 
zeldzaam bruikbaar is , alleen dan als de zon boven den horizon en 
niet door wolken bedekt is. 
