TIJD EN KALENDER, 
137 
eenige wat men, zoowel voor tijd als hoek, algemeen doet, is de 
decimale onderverdeeling van de seconden. 
Toch is er een tijd geweest, waarop de kans voor decimale dagver- 
deeling , in Frankrijk, zeer gunstig stond. Niet alleen toch dat de omwen- 
telingsmannen van 1789, die onbekommerd om oude gewoonten 
van meet aan alles wilden hervormen , den rechten hoek tiendeelig 
verdeelden en daarop het metrieke stelsel van maten en gewichten 
grondden, 1 2 niet alleen dat zij een nieuwen kalender invoerden , 
(waarover later) zoo goed mogelijk aan het getal 10 aangepast — in 
verband met dit laatste moest ook de aloude dagverdeeling geheel 
veranderd worden. Het etmaal werd gesplitst in 10 perioden , 
(-Jq- dag = 2 uur 24/) deze weder in tien kleinere (y-yydag = 14 / 24 // ) 
enz. tot YqqIqqq dag (0,864 // ) toe. Dat het etmaal dus voortaan , 
in plaats van 86400 seconden, er 100000 zou tellen, kon in het 
dagelijksch leven niet hinderen en ook de periode van -yy^ dag 
(ongeveer gelijk aan ons kwartier) was niet ongeschikt, doch de 
overige indeelingen waren ongewoon en vooral de lange van l L 0 dag 
was verwarrend en kon ’t gemis van de uren niet vergoeden. 
Aangezien de uurwerken naar de nieuwe rekenwijze moesten 
worden ingericht, werd de officieele invoering een jaar uitgesteld. 
Doch in dien overgangstijd openbaarde zich zulk een af keer tegen 
de nieuwe indeeling , waaraan niemand gewennen kon , dat de anders 
weinig inschikkelijke conventie toegaf en de wet van 24 Frimaire, 
An II (15 Dec. 1793) weêr introk. Wie bedenkt welk een macht de 
gewoonte is, die tweede natuur, en dat elk mensch , wie hij ook 
zij, zijn leven lang aanhoudend met de dagverdeeling te rekenen 
heeft, zal zich over die uitkomst niet al te zeer verwonderen. 3 
1 Dat dit zoo samenhangt, heeft R. A. VAN SANDICK in het hoven aangehaald stuk 
overtuigend aangetoond . 
2 Dat men beter slaagde met het decimale stelsel van maten en gewichten, althans 
zich niet zoo krachtig tegen de invoering verzette, ligt vooreerst hieraan, dat de 
meesten met ellen en ponden, enz. niet zoo aanhoudend te rekenen hebben als met 
uren en minuien en ten tweeden, dat er ten dien opzichte een hopelooze verwarring 
heerschte, (bijna elke stad had haar eigen maten en gewichten) waaronder het publiek 
leed. En toch is, althans ten onzent, het thans reeds een eeuw oude stelsel nog verre 
van populair en leeft menigeeu met meter en kilo nog op den voet van gewapenden vrede. 
