TIJD EN KALENDER. 
145 
pisch jaar tot elkander stonden als 19:235. Inderdaad is — — = 
12,36842, quotiënt slechts weinig grooter dan het boven becijferde 
12,36826, zoodat 235 synodische maanden slechts 2 u. 4 / 33" langer 
zijn dan 19 tropische zonnejaren. Vandaar dat na 19 jaren gelijke 
maanstanden op dezelfde datums terugkeeren , of althans nagenoeg. 1 
De Grieken maakten nu hiervan gebruik om hun maan-zonnejaar 
gelijk te doen blijven met de seizoenen, m. a. w. om het zoodanig 
aan te vullen, dat telkens na 19 jaar het nachteveningspunt weer op 
denzelfden datum viel. Zij rekenden namelijk bij 12 maanden, die 
beurtelings 29 en 30 dagen lang waren en nagenoeg altijd met 
nieuwe maan begonnen. Dit gaf dus een jaar van 29,5 X 12 = 
354 dagen, wat ruim 11 dagen te weinig was. In 19 jaar had men 
dus 19 X 11 — 209 dagen bij te passen, ‘t geen geschiedde door 
7 schrikkelmaanden, die resp. ingelascht werden in het 3de, 6de i 
8 s te, 11de, 14de, 17de e n 19de jaar. 
Naar men ziet had deze kunstige inrichting het kleine voordeel , 
dat men den ouderdom van de maan ongeveer kon afleiden uit den 
dag van de maand (in de eerste helft was de maan altijd wassend , 
in de laatste afnemend) en omgekeerd aan de maan ongeveer schatten 
kon welke dag het was, doch daar tegenover stond het nadeel, dat 
men bij ongelijke jaren rekende en voorts de zonnestanden, bijgevolg 
de jaargetijden, nu eens vóór dan eens achter schenen te blijven bij 
den kalender. Doch voor een maan-zonnejaar, dat altijd een compro- 
mis is, een »ménager la chèvre et le choux”, valt er niet veel aan 
te verbeteren. 
Veel gebrekkiger was het maan-zonnejaar der Romeinen, tijdens 
de republiek. Men hed, sedert de Tien-mannen , (+ 450 v. Chr.) 
een cyclus van vier jaren, die resp. 355, 377, 355 en 378 dagen 
telden. Saam dus 1465, wat — het jaar op 365 y 4 d. gerekend — 
4 dagen te veel was. 2 Dientengevolge zou de nieuwjaarsdag bij de 
1 Zoo was het bv. volle maan op 15 Jan. 1881 en 15 Jan. 1900 5 op 4 Jan. 
1882 en 5 Jan . 1901 . 
2 Dat het gewone jaar 355 d . telde, een dag meer dan een maanjaar, verklaart men 
gewoonlijk uit de bijgeloovige vrees -der Romeinen voor even getalleu. Doch had ook 
een der schrikkeljaren een even aantal dagen en eveneens Februari met zijn 28 . Aan- 
nemelijker schijnt daarom het gevoelen van SOLTAU, (Rümische Chronologie”, 1889) 
dat die 355ste dag ingelascht werd om het samenvallen van de „Nundinae” (marktdag, 
die eiken 9den dag te Rome gehouden werd) met den eersten dag der maand beter te 
vermijden, wat als een slecht voorteeken gold. 
10 
