146 
TIJD EN KALENDER. 
Koraeinen steeds later invallen en ten slotte alle jaargetijden door- 
loopen. Volgens de la Nauze (1759) was dit ook werkelijk zoo en 
zijn meening, later door ideler weerlegd, is zelfs in 1883 op nieuw 
verdedigd door h. matzat. Doch, volgens de meest gewone opvatting, 
was dit toch niet het geval , omdat men op gezag van macrobius 
(Vde eeuw na Christus) en eenige andere latijnsche schrijvers uit den 
keizertijd aanneemt , dat men ter inkorting van het te lange kalender- 
jaar alle 24 jaar een maand van 23 dagen plus een schrikkeldag (ver- 
moedelijk uit het schrikkeljaar van 378) oversloeg. 
Op deze wijze konden de pontifices het jaar in den regel vrijwel 
met het zonnejaar gelijk houden. Dat er evenwel nu en dan grootere 
afwijkingen voorkwamen , ligt voor een goed deel aan de willekeur waar- 
meê zij met den kalender omsprongen. Niet alleen dat men om 
allerlei bijgeloovige redenen van tijd tot tijd dagen inlaschte of 
schrapte, men deed dit ook om politieke redenen, b.v. om een 
consul langer te doen aanblijven of eerder te doen aftreden. 
Van algemeene bekendheid is dat caesar, als ,, pontifex maximus” 
aan dien slecht geregelden toestand voor goed een eind maakte. 
Destijds was ’t nieuwe jaar tot in den herfst vervroegd , (63 v. 
Chr. was ’t kalenderjaar met het zonnejaar gelijk geweest) doordien 
men driemaal opzettelijk een schrikkelmaand had overgeslagen. Naar 
sommigen willen, is dit gedaan, ’t zij door de , .pontifices” ter wille 
van den ,, pontifex maximus” caesar , ’t zij door dezen zelven , om diens 
proconsulaat te verkorten. Want eerst na afloop daarvan , den laatsten 
Dec. 49 jr. v. Chr., kon deze opnieuw naar het consulaat dingen. 1 
Hoe dit zij , in elk geval is het een groote verdienste van caesar, 
dat hij, te Rome teruggekeerd en met de hoogste waardigheden bekleed, 
van zijn bevoegdheid als opperpriester gebruik maakte om den 
kalender voor goed te regelen en voor ’t vervolg aan de willekeur 
van priesters en politici te onttrekken. 
Allereerst werden om den vooruitgeloopen kalender weer gelijk te 
brengen met de jaargetijden , in ’t jaar 46 (zoogenoemd ,,jaar der 
verwarring”, als of dit een zeldzaamheid was!) 67 dagen tusschen 
November en December ingelascht , w’aardoor ’t volgend jaar de 
1 Naar men weet, heeft CAESAR het eind van zijn landvoogdij toch niet afgewacht. 
Wegen9 zijn twist met POMPEJUS, verliet hij in genoemd jaar zijn provincie, wat een 
proconsul niet vrij stond en trok den Itubico over, waardoor de burgeroorlog begon. 
