162 
DE PHASEN LEER . STELSELS MET TWEE COMPONENTEN. 
en 890 atmosf. blijven ijs en water, met elkander in aanraking, onver- 
anderd. Bepaalde combinaties zijn dus noodig, om de bestaansvoor- 
waarden van beide vereenigde phasen te verzekeren. Een groot aan- 
tal combinaties blijft echter nog mogelijk. 
Is er slechts één component , dan is de zaak betrekkelijk eenvou- 
dig ; zijn er echter meer , zooals bij een zoutoplossing — zout en 
water — dan is het aantal mogelijke gevallen van coëxistentie (be- 
staan in aanraking met elkander) van verschillende phasen reeds zoo 
groot , dat een dik boek als het zweites Heft van het werkjvan prof. 
roozeboom noodig is , om ze nog slechts ten deele aan te geven en te 
behandelen. Is het aantal componenten nog grooter , dan wordt het 
getal combinaties verbijsterend groot en dan is de wetenschap nog 
slechts in bijzondere gevallen in staat, om de voor waarden van coëxis- 
tentie eenigszins algemeen aan te geven en te formuleeren. 
Studies van onderdeelen ontbraken op dit gebied niet. Hier zij in 
de eerste plaats de naam genoemd van onzen landgenoot prof. v. d waals. 
Met behulp van de naar hem genoemde wet heeft hij eerst voor 
gassen, daarna ook voor vloeistoffen veel licht verspreid over de 
toestanden, waarin zij bij bepaalde temperaturen onder verschillende 
drukkingen verkeeren. Zijn wet betreffende de overeenkomstige toe- 
standen der stof is niet het minst merkwaardige, dat zyn onderzoek 
opleverde. Dit alles betrof nog het eenvoudigste geval, dat van een 
enkele stof, één component, in haar verschillende toestandsverande- 
ringen. Met de studie der binaire mengsels heeft prof, v. d. waals 
het meer samengestelde gebied van de phasen met twee componenten 
betreden. Ook daar was zijn arbeid vruchtbaar. Waar prof. bakhuis 
roozeboom de stelsels van twee componenten behandelt, moet hij 
dan ook voortdurend melding maken van de uitkomsten door prof. 
v. d. waals verkregen. Wij hebben hier een uitnemend voorbeeld van 
samenwerking van wetenschappelijke arbeiders op verschillend gebied, 
— het physische en het chemische — die dezelfde vraagstukken van 
verschillende zijden en met verschillende methoden aanvatten. Alsdan 
het onderzoek in handen is van mannen als bakhuis roozeboom en 
v. d. waals, kan men groote dingen verwachten. Op de meest alge- 
meene en breede wijze is het verbijsterende vraagstuk van de coëxistee- 
rende toestanden der stof, dat een belangrijk gedeelte van den inhoud 
van natuur en scheikunde omvat, opgezet en behandeld door de pha 
senleer, waaraan de namen van gibbs en bakhuis roozeboom voor 
altijd verbonden zyn. De phasenregel, elders door schrijver dezes 
1 ) 1'. a. p. in dit Tijdschrift. 
