164 
DE PHASENLEER. STELSELS MET TWEE COMPONENTEN. 
Had prof. bakhuis roozeboom in het l tes Heft van het l ste Teil 
van zijn boek het eenvoudigste geval van één component behandeld , 
in het 2 tes Heft van het l ste Teil zijn de stelsels met twee compo- 
nenten aan de orde. Is het eerste geval betrekkelijk eenvoudig , het 
tweede is reeds vrij samengesteld. In het 2 tes Heft w r ordt het dan 
ook nog slechts ten deele behandeld. Nemen wij tot toelichting er 
van terstond een concreet voorbeeld. Laten de componenten water en 
keukenzout een stelsel vormen. Als vast zout in aanraking is met 
zijn verzadigde oplossing hebben wij n -|- 2 — r = 2 2 — 2 = 2 
vrijheidsgraden. By verschillende temperaturen en drukkingen kan 
dus zulk een oplossing in evenwicht met het vaste zout bestaan. 
Hier springt dus weder het vraagstuk in het oog van de constante 
betrekking der twee variabelen ; m. a. w. van de verandering der op- 
losbaarheid van het zout met de temperatuur en met de drukking. 
Het stelsel is divariant. 
Nemen wij alleen de phasen oplossing en damp , dan is het aan- 
tal vrijheidsgraden weder n + 2 — r = 2 -f- 2 — 2 = 2. Bij ver- 
schillende temperaturen en drukkingen kan de zoutoplossing met 
haar damp in evenwicht zijn. Een nieuw vraagstuk vindt hier zijn 
juiste plaats. Hoe verandert de spanning van den damp bij het evenwicht 
met de concentratie der zoutoplossing? Weder is het stelsel divariant. 
Een derde divariant stelsel zou zjjn het vaste zout in evenwicht 
met zijn damp en dan zou de verandering der dampspanning met 
de temperatuur aan de orde zijn. Voor een stof zoo weinig vluchtig 
als keukenzout zou van zulk een vraagstuk alleen voor zeer hooge 
temperaturen sprake kunnen zijn. 
Reeds terstond vestigen wij de aandacht op de uitnemend logische 
wijze , waarop de phasenleer de onderhavige materie ordent ; hoe zij 
gemakkelijk en helder laat overzien de velschillende combinaties 
en toestanden , die zich kunnen voordoen en de vraagstukken , die 
er uit voortvloeien. Zulk een scherpe ordening en formuleering van 
de toestanden en de vraagstukken is reeds het halve werk. Menig 
vraagstuk is langen tijd onopgelost gebleven , omdat het niet goed 
gesteld was. 
In het bovenstaande zijn de combinaties , die een divariant stelsel 
opleveren , nog niet uitgeput. Wij hadden het evenwicht tusschen 
een vloeibare en een vaste phase, tusschen een vloeibare en een gas- 
vormige en tusschen een vaste en een gasvormige. Vele vaste stoffen 
kunnen zonder verandering van samenstelling van toestand veran- 
deren ; wij herinneren aan de verschillende allotropische toestanden , 
