DE PHASENLEEK. STELSELS MET TWEE COMPONENTEN. 
165 
uan zouten , die kristalwater opnemen , enz. De laatste zijn in den zin 
der phasenleer uit dezelfde bestanddeelen opgebouwd als het geheele 
stelsel en dus uit dit oogpunt van dezelfde samenstelling. In dit ge- 
val kan er een nieuw evenwicht bestaan , n.1. vaste stof-|-vaste stof. 
Hiertoe behooren de verschillende gevallen van polymorphie en de 
belangwekkende vaste mengsels (mengkristallen). 
Ook een evenwicht tusschen twee vloeibare phasen kan voorkomen. 
De moleculen van een opgeloste stof kunnen o.a. in een oplosmiddel 
door dissociatie, associatie, enz. in zulk een verschillenden toestand 
verkeeren , dat zij twee verschillende phasen vormen en tevens om- 
keerbaar in elkander overgaan. Gassen daarentegen vermengen zich 
en kunnen nooit meer dan één enkele phase uitmaken. 
Vatten wij het gezegde omtrent de di variante stelsels met 2 com- 
ponenten samen , dan blijken er 5 verschillende combinaties van 
phasen mogelijk te zijn en w r el vast-\-vast , vast-\-v'oeistof , vast-\-gas , 
vloeistof -\-vloeistoJ en vloeistof-\-gas , terwijl in elk geval een wet gezocht 
moet worden uitdrukkende de konstante betrekking tusschen twee 
veranderlijke grootheden. Waarlijk alleen uit een oogpunt van syste- 
matiek , van het samenstellen der mogelijke gevallen en van de 
vraagstukken , die zich kunnen voordoen , is de phasenleer reeds van 
groote beteekenis. 
Keeren wij tot ons voorbeeld keukenzout en water terug. Nemen 
wij zout , oplossing en damp , allen met elkander in evenwicht. Het 
stelsel heeft nu n~\~ 2 — r = 2 + 2 — 3=1 vrijheidsgraad. Van 
het zoeken van een betrekking tusschen twee variabelen kan hier 
geen sprake zijn , want er is er slechts één. Het stelsel is monovaricmt. 
Voor de variabele kan men nemen de temperatuur of de drukking. 
M. a. w. bij constante drukking kan er evenwicht bestaan tusschen 
vast zout , oplossing en haar damp bij verschillende temperaturen 
en bij constante temperatuur bij verschillende drukkingen. Het is 
een bekend feit , dat verzadigde oplossingen van het zout van ver- 
schillende concentratie bij verschillende temperaturen een damp kun- 
nen geven van dezelfde spanning. Ook zal men dampen van verschillende 
spanning verkrijgen door verzadigde oplossingen van het zout van 
verschillende concentratie dezelfde temperatuur te geven. 
Ook hier is het aantal combinaties van phasen , die mogelijk zijn , 
nauwkeurig te bepalen. Men kan verkrijgen de volgende stelsels: 
vast-\-vast~\-vast ; vast-\-vast-\-vloeistof ; vast-\-vast-\-gas : vast-\-vloeistof-\- 
gas ; vast-\-vloeistoJ-\-vloeistof en vloeistof -\-vloeistof-\-g as : dus niet minder 
dan 6 phasencomplexen. Bij het stelsel keukepzout-J-water zijn al deze 
