166 
DE PHA8ENLEER. STELSELS MET TWEE COMPONENTEN. 
mogelijkheden niet te vei wezenlijken , zoodat hier, wat veel het geval 
is, het aantal werkelijkheden kleiner is dan het aantal mogelijkheden. 
Koelt men een oplossing van keukenzout in water steeds af', dan 
komt er een oogenblik , waarop zij bevriest. Bij de vaste phase keu- 
kenzout komt nu nog de vaste phase ijs. De temperatuur, waarop 
dit geschiedt , heet de hryohydratische . Bij legeeringen spreekt men 
van het eutektische punt. Is die temperatuur bereikt, dan wordt het 
geheele mengsel als zoodanig vast en gedraagt zich dus als een ele- 
mentaire stof, die een bepaald smeltpunt vertoont. Het stelsel is nu 
uonvaviant. Het aantal vrijheidsgraden isn-|-5 — r=2-\-2 — 4 = 0 
Erg zijn twee vaste phasen , een vloeibare en een gasvormige , met 
elkander in evenwicht. Er is geen enkele veranderlijke grootheid , die 
den toestand van het stelsel mede bepaalt. Hier zijn enkel constanten; 
d.w.z. alleen bij één bepaalde temperatuur en een bepaalde drukking 
kan het stelsel zout-|-ijs-|-oplossing-}-damp in evenwicht bestaan. In het 
onderhavige geval geschiedt dit bij een temperatuur van — 22° en 
de correspondeerende dampspanning. 
Alleen bij — 22° kunnen ijs, keukenzout, zoutoplossing en damp 
in evenwicht met elkander in aanraking bestaan. Dit is ook de laag- 
ste temperatuur, die met ijs en zout als koudmakend mengsel te 
verkrijgen is. 
Al deze gevallen kunnen langs graphischen weg aanschouwelijk ge- 
maakt worden, waarvan dan ook in ruime mate door prof. bakhuis 
roozeboom gebruik gemaakt wordt. Op een X as zet men de samen 
stelling van het mengsel af, op een Y as de temperatuur of de druk- 
king, als men met divariante stelsels te doen heeft. Men verkrijgt 
dan de zoogenaamde p X en t X krommen, die de betrekking tus- 
schen de twee variabelen in beeld brengen. De graphische voorstelling 
van de monovariante stelsels vereischt een X, Y en Z as , die men 
loodrecht op elkander plaatst. Op de X , Y en Z as worden dan 
resp. de samenstelling, de temperatuur en de drukking uitgemeten. 
Men verkrijgt dan niet een lijn maar een gebogen vlak , waarvan 
elk punt een correspondeerende samenstelling , temperatuur en druk- 
king aangeeft. Zulke vlakken vertoonen dan tal van merkwaardige 
punten en 'doorsneden, die haar bijzondere physische beteekenis in 
het phasenstelsel hebben. 
Met het in het voorafgaande gezegde kan men nu gemakkelijk een 
overzicht verkrijgen van den inhoud van het besproken boekdeel. 
Prof. bakhuis roozeboom ontwikkelt eerst het aantal gevallen van 
evenwicht, dat zich bij stelsels van 2 componenten kan voordoen, 
