TIJD EN KALENDER. 
179 
(»idibus”). 1 Door cijfers werd dan aangegeven hoeveel dagen nog 
verloopen moesten, vóórdat »kal.”, »non.” of »id.” bereikt was , die 
dagen en den bedoelden dag evenwel meêtellend. Eerst omtrent het 
jaar 1400 schijnt het nommeren der dagen meer algemeen geworden 
te zijn in geschriften. Vermoedelijk is het langzaam doordringen dezer 
verandering hieruit verklaarbaar, dat zij eerst in het dagelijksch 
leven in zwang kwam , terwijl men , de pen opnemende , doorgaans 
de klassieke namen bleef volgen. Alle veranderingen in zegswijzen en 
uitdrukkingen beginnen toch eerst in de spreek- en niet in de uit 
haren aard meer conservatieve schrifttaal. 
In de middeleeuwen is bovendien nog een andere wijze in gebruik 
gekomen om de dagen van ’t jaar aan te duiden , waarvan reeds in 
de 9de eeuw voorbeelden zijn aangetroffen en die later (13e, I4 e 
eeuw) in niet-officiëele stukken veel gevolgd werd, ja zelfs nu nog 
niet geheel vergeten is. Deze wijze van dagteekening , die ’t bij voe- 
gen der maand overbodig maakte , bestond in ’t noemen van den 
Christelijken feestdag of van den heilige, waaraan de dag gewijd was. 
Daar men de dagen van alle heiligen niet bekend veronderstelde , telde 
men alleen naar de voornaamsten en sprak van : daags voor St. Pieter, 
Paul of zondags voor St. Jansdag, in welk laatste geval men weten 
moest op welken dag der week 24 Juni viel. Hoewel deze manier 
van den dag aan te geven aan de Romeinsche herinnert , (daags vóór 
den kalenderdag) geeft dit toch aan den kalender een Christelijken en 
tevens dichterlijken stempel. 
Van onze praktische noteering wordt het prozaïsche niet meer gevoeld. 
Doch dit is de macht der gewoonte, want sloeg men voor op 
Amerikaansche manier de straten onzer steden door volgnommers aan 
te duiden, in plaats van door namen , dan zou menigeen dit, in weerwil 
van ’t meerdere gemak , als al te nuchter afkeuren. 
Toen caesar het jaar op 365 d. aannam, was reeds aangetoond 
dat dit iets te lang was. De grootste sterrenkundige der oudheid, 
HIPPARCHOS, die van 160— -125 v. Chr. leefde, had de Egyptische 
bepaling verbeterd en voor den duur van het tropisch jaar 365 d. 5 u. 
52' 12" gevonden. Dat men dit in caesar’s tijd ook te Rome wist, 
mag men vermoeden uit een plaats bij cicero (Be natura Deonim , II , 
1 De even datums waren hierbij vermeden. In de maanden, die reeds vóór CAESAR 
81 d. haddeu (Mrt., Mei, Quint., Oet.), viel „nonae” op 7 en „idus” op 15; in de 
overige resp . op. 5 en 13. 
