180 
'f IJ i) EN KALENDER. 
19) waarin gezegd wordt, dat de zon haar jaarlijkschen omloop in bijna 
(„fere”) 365 en een kwart dag volbrengt. Niet onwaarschpnlijk vond 
caesar dit verschil van nog geen volle acht minuten te gering, om 
van het Egyptische cijfer af te gaan , dat veel gemakkelijker was 
voor de berekening. 
Doch, gelijk later bleek, was ook de bepaling van hipparchos 
nog eenige minuten te hoog en caesar’s jaar 11/ 12" te lang. Dit 
is 18 uur 40 7 te veel op een eeuw of één dag op 128 1 / 2 jaar. 
Toch is de Juliaansche kalender tot op heden bij de aanhangers 
der Grieksche kerk in gebruik gebleven en in de overige Christelijke 
landen eerst na verloop van vele eeuwen schoorvoetend achtereen- 
volgens door een nieuwen vervaugen. Naar men weet, is in 1582 
met den nieuwen stijl begonnen. Op last van den toenmaligen 
roomschen hoogepriester , gregorius xiii, bij pauselijke bul van 24 
Febr. 1581, moesten de geloovigen in het daaropvolgend jaar 10 
dagen in den kalender schrappen en wel , met behoud van de volg- 
orde der weekdagen, op Donderdag 4 Oct. 1582 on middellijk Vrij 
dag 15 October laten volgen. 
Men mag vragen of die forsche maatregel eigenlijk wel noodig is 
geweest. Evenmin als het ons hindert , dat onze lengtemaat, de meter, 
niet precies een tienmillioenste van een kwadrant van den meridiaan 
is, evenmin kon men er last van hebben , dat men den tijd met 
iets te lange jaren mat. Daar de Juliaansche eeuw slechts 1 8 2 / s uur te 
lang is, is zelfs in een lang menschenleven daarvan niets te bespeuren. 
De reden, dat men wijziging noodig vond, was een godsdienstige, 
of juister gezegd kerkelijke. Zij lag in de beweeglijkheid van den 
Paaschdag , door ’t concilie van Nicea in 325 bepaald op den 
eersten Zondag , volgend op de eerste volle maan na de voorjaars- 
nachtevening. Deze laatste was toen tot 21 Maart vervroegd en was 
in 1582 nog tien dagen meer teruggegaan. Hield men zich dus aan 
het voorschrift van genoemde kerkvergadering, dan zou Paschen 
allengskens op vroegere datums vallen en de tijdruimte , noodig voor 
de heilige dagen tusschen Kerstmis met zijn vasten datum en Paschen, 
zou voortdurend inkrimpen. 
Aan dit bezwaar had de commissie met de herziening van den 
kalender belast evenwel ook op andere wijzen kunnen tegemoetkomen, 
te meer omdat zjj niet streng aan de bepalingen van het concilie 
gebonden was. 
Vooreerst had zjj kunnen volstaan met haar bekende bepaling, 
