EERSTE TOEPASSING VAN VLOEIBAAR KOOLZUUR IN DE TECHNIEK. 191 
singen van vloeibaar koolzuur, enz. enz. èn met het verouderd begrip 
van permanente gassen kennismaken. 
Zoo is het pas ruim een kwart eeuw geleden , dat een der vloei- 
baar gemaakte gassen voor het eerst eene toepassing vond. Prof. Dr. 
neumann wender te Czernowitz, haalde daarvan de geschiedenis op 
in Chemiker-Zeitmg van 31 Aug. 1.1. Hetgeen hij daar vermeldde en 
hier zal worden overgenomen, scheen mij toe ook in ruimeren kring 
belangstelling te verdienen. 
v In 1878 ging het duitsche oorlogschip ^Grosser Kurfürst ” te gronde. 
De vraag, hoe het wrak naar boven kon worden gebracht, hield 
velen bezig. Bij Dr. w. raydt, Oberlehrer aan het Realgymnasium te 
Hannover kwam, terwijl hij bezig was koolzuur vloeibaar te maken 
met een pomp volgens natterer, het denkbeeld op, of deze vloei- 
stof niet gebruikt zou kunnen worden voor het genoemde doel. 
Hij dacht aan proeven , die door wilh. bauer in het werk waren 
gesteld om voorwerpen van den bodem der zee op te heffen met 
toestellen, waarin grooie holten waren. De manier, waarop dit mid- 
del uitgevoerd werd , maakte echter eene voortdurende verbinding 
noodig van den last , die opgebeurd moest worden en de mannen , 
die aan de oppervlakte van bet water waren ; als de zee eenigszins 
bewogen was , kon men niet werken. 
raydt meende dit bezwaar te kunnen ontgaan , wanneer hij vloei- 
baar koolzuur gebruikte , maar had grootere hoeveelheden van deze 
vloeistof noodig dan met pompen volgens natterer konden worden 
bereid. Hij wendde zich tot deskundigen ; deze noemden de uitvoering 
van zijn plan eenvoudig onmogelijk. De kloeke man liet zich niet 
ontmoedigen ; het eene bezwaar na het andere werd uit den weg 
geruimd en eindelijk werd in den zomer van 1879 in de Hannover- 
sche Maschinenfabrik A. G. vorm. Georg Egesstorff , te Linden bij Han- 
nover, de eerste perspomp vervaardigd naar de aanwijzingen van 
raydt en werd daarin eene vrij groote hoeveelheid vloeibaar kool- 
zuur verkregen , die verzameld werd in een cilinder van gegoten 
staal van 50 L. inhoud. 
Ondertusschen kreeg raydt op zijne aanvrage patent voor een 
„ Verjahren zum Heben von Lasten in Wasser vnd der I^uft” 
Aan de voorwerpen , die zich op den bodem der zee bevinden , 
zouden verbonden worden met gas gevulde ballons , waarvan de wan- 
den slap hingen , en die elk voor zich verbonden waren met een 
goed gesloten bus met vloeibaar koolzuur. De bedoeling was, dat op 
