192 EERSTE TOEPASSING VAN VLOEIBAAR KOOLZUUR IN DE TECHNIEK. 
een gegeven oogenblik de kranen bij alle bussen geopend zouden 
worden, zoodat de wanden van de nu met gasvormig koolzuur, 
dat onder grooten druk stond, gevulde ballons strak gespannen worden. 
Nadat het vullen der ballons zonder eenig bezwaar geslaagd was, 
wendde raydt zich tot de directie van den Marine- Hufenbau met de 
vraag om in de gelegenheid gesteld te worden zijne uitvinding in de 
praktijk te beproeven. Het verzoek werd toegestaan en de keizerlijke 
werf werd voor de proef aangewezen. 
Met den reeds gebruikten perspomp werd den 27 Augustus 1879 
te Kiel 40 KG. koolzuur gemaakt. Den volgenden dag werd de toe- 
stel, waarin zich dit koolzuur bevond, verbonden aan een ankersteen, 
die 316 centenaars woog en dien men had laten zinken: een duiker 
draaide de kraan open. Het koolzuur stroomde met groote snelheid 
in den ballon ; 8 minuten nadat de kraan geopend was vertoonde 
zich de steen aan de oppervlakte van het water. De proef was uit- 
stekend geslaagd; de door raydt voorgeslagen wijze om het schip 
te lichten was uitvoerbaar gebleken. 
Van deze gebeurtenis werd een akte opgemaakt ; door officieele per- 
sonen werd deze akte, die in de C/iemiker-Zeitung in haar geheel op- 
genomen is, onderteekend. Met recht mag deze op 28 Augustus 1879 
opgestelde en onderteekende akte de geboorte-akte van het maat- 
schappelijk leven van het vloeibaar koolzuur worden genoemd. 
Deze proef wekte veel opzien en maakte de technici opmerkzaam 
op vloeibaar koolzuur. De kanonnenkoning friedrich albert krupp 
was een der eersten, die raydt een vrij groote hoeveelheid vloeibaar 
zuiver koolzuur bestelde. Hij maakte gebruik van de door de ver- 
damping van vloeibaar koolzuur te weeg gebrachte afkoeling om 
ringen los te maken, die op de binnenste buis der kanonnen aange- 
bracht waren ; eerst werd het kanon in zijn geheel verwarmd en ver- 
volgens de binnenste buis door verdamping van vloeibaar koolzuur 
afgekoeld ; deze buis trok zich samen en de niet afgekoelde ringen 
werden gemakkelijk verwijderd. 
Uit de fabriek van krupp werd het eerst vloeibaar koolzuur als 
handelsartikel aangeboden. Het heeft daar in korten tijd eene geves- 
tigde plaats verkregen. Volgens Prof. Dr. neumann wen der was 
het aantal werken, waar vloeibaar koolzuur wordt gemaakt, in het 
laatst van 1900, 120. 
D. v. C. 
