230 EEN STUKJE OUDE GESCHIEDENIS. 
Het is hier de plaats een enkel woord mede te deelen over de 
wijze waarop de geologen de bewegingen van den aardbodem meenen 
te moeten verklaren , waardoor bergen gevormd en landen en zeeën 
met elkaar verbonden of gescheiden worden. Langen tijd heeft er 
groot verschil van meening geheerscht over de vraag of de aarde 
van binnen vast of vloeibaar of zelfs gasvormig is. Wanneer de 
waarnemingen der geologen hen tot het besluit deden komen dat er 
een min of meer bewegelijk aardbinnenste moest zijn , dan bewezen 
natuurkundigen als Lord kelvin en g. darwin dat dit vaster moest 
zijn dan staal. Nu echter komen natuur- en scheikunde met haar 
ontdekkingen en met de resultaten van haar onderzoekingen en 
schijnt de oplossing der moeielijkheid nabij. Geleerden als ritter, 
günther, ARRHENius en anderen hebben n.1. aangetoond, dat 
men zich de aarde inwendig wel zonder twijfel als gasvormig heeft 
voor te stellen , maar ook dat die gasmassa daar onder invloed van 
hooge temperaturen en drukkingen in een zoo bijzonderen toestand 
verkeert dat zij meer de eigenschappen van een vast lichaam dan van 
een gas vertoont. 
De geologen hadden reeds opgemerkt dat de vorming van de 
kleinere gebergten een bijna doorloopend proces is , maar dat daar- 
entegen de oprichting der groote bergketens van de aarde en ook 
de verjonging der continenten , wanneer deze gedurende lange tijd- 
perken door afspoeling zouden verdwijnen , met groote intervallen 
plaats had , nieuwe geologische tijdperken inleidende. Het begint nu 
duidelijk te worden dat die zachte, steeds gelijkmatig voortgaande 
bewegingen, welke de kleinere gebergten vormden (gelijk de Ardennen) 
en die ook de helling van de kleilaag van Tegelen hebben doen ont- 
staan , aan de eigenlijke, betrekkelijk dunne, aardkorst gebonden zijn, 
welke bij de afkoeling van de diepere deelen te wijd wordt en aldus 
voortdurend rimpels vormt en barsten krijgt, terwijl de stukken onge- 
lijk verzakken en over elkander schuiven. Maar daarnaast hoopen zich, 
tengevolge van dezelfde afkoeling, spanningen op, diep in het zich min 
of meer als een vaste massa gedragend aardlichaam ; nu en dan , met 
lange tusschenpoozen , bevrijdt zich dit hiervan door de verzonken 
schotsen , welke de oceaanbodems vormen , wat dieper te laten zakken 
en de verheven schotsen , de continenten , op te persen. Daarbij komen 
sommige deelen van deze laatste meer bijzonder in het gedrang , die 
moeten buigen of barsten ; zoo werden de groote gebergten der aarde, 
zooals de Alpen, de Himalaja, de Andes, gevormd of verjongd. 
