HEIDEVELDEN 
343 
wordt, zich daarom geregeld ontwikkelt en de heide geheel verdringt. 
Men wil dat deze plant de vruchtbaarheid van den grond verhoogt 
en bij de beoordeeling van de geschiktheid van den grond voor ont- 
ginning wordt de aanwezigheid van gagel als een gunstig teeken 
beschouwd. Zoodra de heidegrond hier of daar eenige bewerking heeft 
ondergaan verandert er de toestand van den plantengroei. Waar men 
bv. eenige jaren achtereen het vee langs eenzelfde streek naar het 
land voortdrijft, of waar men met wagens langs rijdt, waardoor er de 
heide verdwijnt, zal op die plekken, ook als het gebruik van den 
grond als boven bedoeld ophoudt, geen heide groeien, maar komen 
er grassen te voorschijn, die door schapen gegeten en alzoo onder- 
houden worden, onder welke men veldbeemdgras (poa pratensis) en 
buntgras (molinea caeurulea) opmerkt, welke laatste zich veelal in onze 
slechtste weilanden ophoudt. 
Een merkwaardig geval van eene grondverbetering, die alleen dooi- 
de natuur tot stand kwam, had voor een tiental jaren in het heide- 
veld te Borger plaats. Er was daar een kleine verstuiving ontstaan, 
waarbij het gele zand over een lage moerassige vlakte stoof. De 
heide werd er bedolven zoodat de groei er van geheel ophield en, 
nadat het stuifzand in den winter genoegzaam bevochtigd was om 
meer vast te worden, ontstond er in ’t volgend voorjaar eene gras- 
groei, waardoor meer dan een halve hectare groen werd. De verstui- 
ving was inmiddels geëindigd, omdat de meer vaste aardlagen boven 
gekomen waren, die de verdere verstuiving tegenhielden. Doch van- 
waar kwamen nu de zaden der grasplantjes op dit verstuivingsveldje ? 
In het schrale stuifzand lagen zij niet verborgen en het wil ons 
daarom voorkomen, dat zij op den grond lagen vóór die met stuif- 
zand werd bedekt, dat zij door het eerste zandlaagje tot ontkieming 
kwamen en zich toen verder ontwikkelden; want grasplanten ontwik- 
kelen zich na eene bedekking met eene kleine zandlaag voor- 
deelig , heide daarentegen niet. Zelfs zien we op grond, die vroeger 
aan verstuiving leed en later tot rust kwam, sommige planten o.a. 
het vogelpootje (ornithopus pusillis) zich voordeelig ontwikkelen en 
aan zijne wortelen zelfs de bekende stikstofknobbeltjes groeien; want 
dit is een plant van de orde der papilionaceën en heeft veel over- 
eenkomst met serradella. 
Van de wezens uit het dierenrijk trekt zeker wel de leeuwe- 
rik het eerst onze aandacht. In zachte winters zien we hem 
reeds in Januari opstijgen boven de heide, om door zpn zang het 
