346 
HEIDEVELDEN. 
volle of halve waren door kleine greppels, die men ritsen noemt, van 
elkander gescheiden , terwijl de grensscheiding tusschen onderdeden 
alleen door het plaatsen van aardhoopen of op elkander gestapelde heide- 
zoden wordt aangewezen. Ofschoon de verdeeling in blokken de regel- 
matigheid bevorderde, vindt men nog heideslagen die bij eene breedte 
van 30 tot 60 M. meer dan een half uur gaans lang zijn. Eene 
andere verdeeling zou voor eventueele ontginning in lateren tijd wel 
gemakkelijker en , met het oog op omheining zooals b. v. voor 
boschcultuur , voordeeliger zijn ; doch de tegenwoordige verdeeling 
doet den eigenaar meer deden in de verschillende kwaliteit van het 
veld en is voor de bestemming , waartoe het veld totnogtoe gebruikt 
wordt, doelmatiger. Wijl de aardhoopen als scheidingsteekenen meestal 
langzaam verdwijnen, en niet altijd voor een tijdig herstel zorg 
gedragen wordt, is het voor sommige landbouwers wel eens moeielijk 
het juiste punt aan te wijzen waar hun eigendom begint en eindigt. 
Wil hij bij het gebruik van het veld die scheiding weten, dan meet 
men de breedte door passen of treden, hierbij uitgaande van de scheiding 
of rits , die er tusschen de volle of halve waren gemaakt is. Toe- 
zicht op onteigening of vervreemding van de producten van heide- 
veld is daardoor moeilijk ; doch men heeft hier een eigene rechtspraak , 
hierin bestaande , dat de eigenaar of huurder , ontdekkende dat 
een of ander niet-gerechtigde plaggen of heidezoden in zijn veld 
gestoken en ter droging geplaatst heeft , die terstond als zijn eigen- 
dom naar zijn erf of woning vervoert, zoodat het verlies daarvan 
de schade voor den vervreemder en ook de eenige straf voor het 
misdrijf is. Vergist zich iemand, door b.v. plaggen of heide te 
steken op grond van den belendende , dan werpen beide het op een 
akkoordje. Strafgedingen omtrent overtredingen in heideveld komen 
alzoo hoogst zelden voor. Toch heeft het bezit van heideveld wel 
vaak tot onderlinge twisten aanleiding gegeven. Elke boerschap of 
markgenootschap heeft n.1. zijne lasten aan onderhoud van dijken , 
wegen, bruggen, straten en van het schepershuis, behoorende tot de 
ongescheiden boermarke, waarover straks nader zal worden gehandeld. 
Naarmate iemand grooter of kleiner bewaardeeld is heeft hij meer 
aandeel in dit onderhoud en het zijn vooral de onevenredig bewaar- 
deelden , die b.v. een vorrel en een half vorrel , zamen 3 /s waar 
bezitten , waarvan of te veel wordt geeischt , öf die een deel van 
hunne plichten willen ontduiken. Vooral bij het beheer van de 
zoogenaamde ongescheiden waar komen die twisten uit. 
