364 
ERNST MACH. 
werking alle bewegingsverschijnselen door energetische beschouwingen 
behandelen kan. Hij wil echter zooveel mogelijk vrijheid laten in de 
keuze van het werktuig, in de overtuiging , dat het er per slot van 
rekening slechts op aankomt, dat er werkers zijn. 
En mach is een werker, die op zijn wijze diep doordringt, niet 
tot het mechanisme der verschijnselen , maar tot den intiemsten ge- 
dachtengang der groote arbeiders op dit gebied, der klassitken van de 
natuurwetenschap en daarmede tot den essentieelen blijvenden inhoud 
dier wetenschap zelf. Op het verrijken van den laatsten komt het zeker in 
de eerste plaats aan — ook te dezen opzichte liet mach zich niet on- 
betuigd — doch evenzeer is het verdienstelijk werk den bestaanden 
inhoud zelf tot voorwerp van studie te maken , uit te werpen wat 
er niet bij behoort , het logische geheel der gedachten zuiver en 
scherp belijnd op den voorgrond te brengen. Is het eerste het 
maken van nieuwe teksten , het laatste is kritiek op belangrijke 
oude , wat een wetenschap is op zich zelf. In de laatste plukt 
niemand lauweren , die in de eerste niet meer was dan toeschouwer. 
Een student in de natuurwetenschap , die niet tevreden is met 
oppervlakkige examenkennis , voor wien dieper doordringen een be- 
hoefte is , mag de werken van mach niet ongelezen laten ; vooral 
zij , die logisch en kritisch zijn aangelegd , zullen in mach een voor- 
treffelijken leidsman en wegwijzer vinden. 
Utrecht, Juli 1905. 
