370 
HEUL KV EN. 
beschadigd heeft en die men dan daaraan telkens herkent. Of men 
vangt de diertjes en merkt ze; waarnemingen die in het algemeen 
zeer tot herhalingen aansporen. Maar de trekvogels dan? Zeer zeker 
trekken deze over verre streken , sommige soorten hebben bij ons 
haar zuidelijk, andere haar noordelijk verblijf. Maar in de keus van 
die verblijfplaatsen , ja zelfs in de keus van den weg , dien zij van 
de eene naar de andere afleggen, zijn zij al even beperkt als de 
standvogels. Trouwens iedereen weet dat ooievaars telken jare op 
hetzelfde nest terugkeeren en dit geldt, zoo al niet voor het nest , dan 
toch voor den boom of het boschje, ten opzichte van allerlei andere soorten. 
Ten onrechte koos de dichter dus een vogel voor zijne vergelijking; 
want de feitelijke toestand wordt veel juister uitgedrukt in de regelen : 
Warst du ein Vögelein 
Bliebst du zu Hau9 ! 
Wie dit betoog oppervlakkig leest zou allicht tot de gevolgtrek- 
king komen, dat hier de oude poëtische natuurbeschouwing plaats 
moest maken voor een droog en dor proza. Maar ten onrechte; want 
het geheele boekje tintelt van een dichterlijke opvatting van het 
leven rondom ons , een opvatting , die niet nalaten kan op den lezer 
aanstekelijk te werken. Het geheele betoog heeft juist ten doel aan 
te toonen , dat bij wat meer kennis der natuur , wat meer ver- 
trouwlijken omgang met het leven van bloemen, vogels en insecten 
vooral, de heerschende, onjuiste of overdrevene , zoogenaamd poëtische 
voorstellingen volstrekt onnoodig worden , terwgl de schat van liefelijke 
en boeiende denkbeelden , ja van verheven voorstellingen en verge- 
lijkingen , bij elke kennismaking aangroeit. 
Ook behoeven wij het niet ver te zoeken. Noch de tropische weel- 
derigheid, noch de bloemrijkheid der Alpen, noch de onovertroffen 
kleurschakeeringen op den bodem van zoovele zeeën zijn noodig , om 
verschijnselen te leeren kennen , die troostend en verheffend kunnen 
werken. Vlak rondom ons, in huis en boomgaard, in bosch en heg, 
is de rijkdom , die ons opbeuren en ons leven vervullen en ver- 
vroolijken kan. De mieren en de bijen , de bloemen en de insecten 
die ze bezoeken, nemen daarbij natuurlijk een eerste plaats in, maar 
zij vormen slechts een klein deel van den overrijken voorraad. Waarom 
zou men naar verre landen trekken , als de natuur rondom ons 
zooveel aanbiedt. Evenals de vogels op hun eng omschreven levens- 
plaatsen klaarblijkelijk de stelling huldigen : 
»ubi bene, ibi patria,” 
