HERLEVEN. 
371 
evenzoo kan ieder , bij wat meer oplettendheid en wat meer belang- 
stelling, rondom hem een zoo rijke schat van levensuitingen vinden, 
dat hij al spoedig tot dezelfde gevolgtrekking zal komen en zijn 
vaderland boven al het andere prijzen. 
Heerlijk is de natuur en zoo verscheiden zijn de uitingen van 
haar leven , dat zij bijna overal en altijd ons allerlei aanbiedt wat 
met onzen gemoedstoestand overeenkomt en ons troost kan doen vin- 
den in tegenspoed. Overal maant de natuur ons tot krachtsinspanning 
en tot oefening van den wil , overal wijst zij ons hoe men niet 
op anderen moet vertrouwen , maar eigen aanleg en neiging goed moet 
leeren kennen en zooveel mogelijk ontwikkelen en hoe daardoor 
overal niet alleen vooruitgang , maar ook tevredenheid en levens- 
genot verkregen worden. Bijna op elke bladzijde van dit in den waren 
zin levenslustige boekje vindt men zulke voorbeelden uitgewerkt en 
wie in een van de daar behandelde gemoeds-toestanden verkeert , 
zal er zeker troost en opbeuring in vinden. 
Er bestaat in onze letterkunde en onze kunst nog een te schelle 
tegenstelling tusschen oude conventioneele voorstellingen en de waar- 
deering van de verschijnselen, zooals zij werkelijk zijn. Wel weet 
iedereen dat de leeuw een der bangste dieren is , en dat zijn ver- 
vaarlijk gebrul alleen dient om andere dieren bang te maken , daar 
hij ze anders niet durft aan te vallen, maar toch geldt de leeuw 
buiten de natuurstudie nog als het type van koninklijken moed. Hij 
is een symbool geworden, evenals de adelaar met twee koppen. Voor 
die enkele gevallen hindert dat ook niet , omdat de terechtwijzing 
zoo gemakkelijk en zoo bekend is. Maar overigens ware het beter , 
dat zulke voorstellingen allengs meer met de waarheid overeen ge- 
bracht werden. Menigeen meent nu nog , dat daardoor de poëzie van 
het leven zou verminderen en is daarom, en niet zelden daarom 
alleen , tegen natuurstudie gekant. Het tegendeel is waar. Hoe meer 
wij met de natuur omgaan , des te tevredener en vroolijker wordt 
onze levensopvatting , des te edeler onze denkbeelden en onze bedoe- 
lingen En bet boekje van van uildriks is een apostel van deze leer, 
die naar ik hoop en vertrouw menigeen bekeeren zal. 
Dat onze letterkunde en onze kunst , door betere waardeering en 
meerdere kennis der natuur, in hooge mate verrijkt kunnen worden, 
wie zal het betwijfelen. Ook in dit opzicht kan Herleven als een baan- 
breker worden beschouwd. Wel moet ik erkennen dat menige beschrij- 
ving eigenlijk alleen opwekkend werkt op hem of haar , die het 
