372 
HERLEVEN. 
besproken dier of de behandelde plant reeds uit eigen aanschouwing 
kent. In verband daarmede is het duidelijk, dat vooral zij onder den 
indruk van het gelezene zullen komen , die reeds een zekere mate 
van natuurkennis bezitten. Maar het boek zal die kennis voor hen 
vermeerderen en veredelen en voor anderen een aansporing zijn , om 
zelven , lezende in het bosch , op te zien van de gedrukte bladeren 
en te gaan letten op wat vlak rondom vliegt en kruipt en bloeit. 
Niet overal is de natuur poëtisch , dat spreekt van zelf. Dit toont 
ons de schets onder den titel »Men moet toch leven, niet waar?” 
Hier worden wij binnengeleid in het rijk der roofdieren. De gouden 
loopkever, dien men hier en daar en niet al te zeldzaam op onze 
wandelwegen ziet en die steeds voor ons uit schjjnt te gaan , is een 
eerste roofdier in het verhaal ; hij voedt zich met wormen en rupsen 
en allerlei andere kleine , dikwijls weerlooze wezens. Maar de roover 
viel zelf ten prooi aan de mol , die weer het onderspit moest delven 
voor een wezeltje, dat hem in zijn gangen opzocht, maar er uitko- 
mende door een uil werd beloerd en opgegeten. De een leeft van 
den ander, of andersom gezegd , de een strekt den ander tot voedsel. 
En het mag betwijfeld worden of voor de meeste dieren dit opgege- 
ten worden niet een korter en minder pijnlijke dood is , dan het 
langzaam sterven op een eenzaam en verlaten plekje , zonder troost 
en zonder hulp , dat de oude natuurpoëzie hun pleegt toe te schrij- 
ven en dat in het lijden , dat bp den mensch zoo dikwijls aan het 
einde pleegt vooraf te gaan, een diepgaande analogie schijnt te hebben. 
Het is in een boek , dat een nieuwen of nog weinig betreden weg 
inslaat en dat zelf bestemd is om anderen den weg te wijzen , altijd 
zeer moeilijk om de juiste maat te houden. Nu eens geeft men te 
veel, dan weer te weinig. De beschrijving van sommige gedeelten 
mag aan kritische lezers te oppervlakkig toeschijnen , het opnoemen 
van een vrij groot aantal namen van variëteiten bij de schildering 
van een bouquet rozen , gaat dieper in de bizonderheden , dan de 
poëtische waardeering der rozen bij de meesten eischt. Maar zulke 
uitersten laten zich bij den tegenwoordigen stand onzer populaire 
natuurkennis moeilijk vermijden en zoo iemand er toe bijdragen 
kan , om hier overal den juisten weg te vinden , dan is het zeker de 
schrijfster van dit boek. 
Moge het velen overtuigen van de poëzie der natuur en van de 
opwekking tot een zuiverder en vroolijker levensopvatting , die wij 
door de studie der natuur kunnen deelacbtig worden. d. V. 
