W ETENSCHAPP ELIJ IC BIJ BLAD. 
39 
in vuur en vlam gezet , alsof — waar sommigen nalieten te trachten de nieuwe 
feiten te rangschikken in ettelijke malen getoetste kaders, welke wijder en 
buigzamer zijn dan men meent — , medegesleurd door den veronderstelden val 
van de atoomtheorie en de wet van het behoud van arbeidsvermogen de geheele 
positieve wetenschap alreeds vervangen kon worden door een zegevierend spiritua- 
lisme en alsof het daardoor opgetogen publiek, uit den aard der zaak onbevoegd, 
in zulke zaken tot rechter gekozen ware door de moderne alchimisten , die den 
steen der wijzen in het radium meen en gevonden te hebben. 
A. S. 
Toonswaarneming door visschen. — Zenneck trachtte op de volgende wijze 
uit te maken of riviervisschen geluidstrillingen waarnemen, namelijk zoodanige 
elastische trillingen van het water, welke in aantal trillingen en demping 
overeenkomen met in de lucht door het menschelijk oor waar te nemen toonen. 
Hij bevestigde op den bodem van een rivier door middel van steenen en zand een 
met water gevulden blikken emmer en plaatste daarin, hangende aan een balk, 
een klok met de opening naar boven , zoodat deze 1 c M. boven water uitstak. 
De klepel werd electromagnetiseh bewogen. De mechanische trillingen werden 
door den aldus opgestelden emmer zooveel mogelijk tegengehouden en, terwijl 
ook de werking der zoogenaamde stoot-trillingen is uit te sluiten, bleek het dat 
de visschen, welke op zonnige zomer- en herfstochtenden in scholen bijna zonder 
beweging bij de oppervlakte staan en binnen drie meter zich bij de klok bevonden , 
plotseling wegschoten als de toon weerklonk. Dit gebeurde niet als de plaats 
waar de klepel aansloeg met een lederen lapje bedekt was en dus geen toons- 
trillingen maakte. (Arch. f. ges. Physiol. , 95, 346). 
a. s. 
Klank van eigen stem. — Exner maakt opmerkzaam op het constante en be- 
vreemdende verschijnsel, dat men uit een phonograaf zijn eigen stem niet herkent. 
Dit is hieraan toe te schrijven, dat men gedurende het geheele leven zijn eigen 
stem anders hoort dan anderen dit doen. Het onderscheid tussehen den gehoors- 
indruk, welken de spreker en welken de toehoorder heeft, kan slechts in het 
timbre liggen en wordt verklaard doordien de spreker zijn eigen stem niet alleen, 
zooals de aangesprokene, door de lucht, maar ook door zijn lichaamsdeelen , 
tussehen spraakwerktuigen en gehoorsslakkehuis gelegen, verneemt Het door 
die lichaamsdeelen overgebrachte geluid zal een ander timbre hebben als het 
door de lucht overgebrachte, de toehoorder verneemt alleen het laatste, de 
spreker sommeert beiden in het slakkehuis. Door proeven kon exner de beide 
timbres naar den toehoorder overbrengen, waardoor de stem van den spreker 
terstond bleek te veranderen. {Centralbl. f. Phys. XVIII, 17, 488). 
a. s. 
