WETENSCHAPPELIJK BIJ BLAD. 
63 
koeien, die geen klinische verschijnselen van tuberculose vertoonden, maar op 
tuberculine-injectie reageerden (mohler , moussu), is de open tuberculose van 
de koe, vooral bij de uiertubereulose, welke veelvuldig voorkomt, wel het ge- 
vaarlijkste: tuberkelbacillen zijn te vinden in 10 °/ 0 der melk, zooals die door 
slijters en inrichtingen wordt geleverd. In boter en karnemelk zijn eveneens 
herhaaldelijk virulente tuberkelbacillen aangetoond. Ook andere nierziekten der 
koe worden door de melk op den mensch overgebracht , o. a. mond- en klauw- 
zeer, langs middelijken weg roodvonk en diphtherie, zooals vooral in Engelsche 
statistieken wordt aangetoond , angina en misschien voor een deel de zomer- 
diarrhoe (cholera infantum). Hoewel door de melkinrichtingen het gevaar voor 
de verspreiding zich meer concentreert, acht broers dit voor de bestrijding 
(controle) toch een voordeel. Schaduwzijden, zich uitende in groote typhus- 
epidemiën , zijn , wanneer daar niet behoorlijk voor pasteurisatie wordt zorg ge- 
dragen (in een zoodanige inrichting achtte men een thermometer niet noodig, 
men kon dat wel met de hand voelen !) , en dat de zuivelfabrieken zeer veel 
hebben bijgedragen tot de verspreiding van tuberculose onder de varkens. Wie 
zeker wil gaan , boude de melk gedurende vijf minuten aan de kook. ( Geneeslc . 
BI. uit Klin, en La borat. , XI, 12). 
A. S. 
Gele koorts. — Niettegenstaande de verbindingsmiddelen met de besmette 
Amerikaansche streken in snelheid en in aantal meer en meer zijn toegenomen, 
neemt sedert de laatste veertig jaren de gele koorts in Spanje, Portugal en 
Italië af, en vertoont de neiging daar te verdwijnen. Behalve aan den strijd en 
de voorzorgen tegen de muskieten van het geslacht Stegomyia als overbrengers 
van de gele koorts, te Havanna en in Brazilië, schrijven chantemesse en borel 
dit toe aan het vervangen van houten door ijzeren schepen en aan den vooruit- 
gang der scheepvaart. 
Nadat van 1856 tot 1870 in Spanje de stoombooten van ijzer werden vervaar- 
digd en sedert het meerendeel der zeilschepen niet meer van hout wordt ge- 
maakt, is het kielwater, hetwelk zich onder in de houten schepen bevond en 
uit een mengsel van zout- en zoetwater bestond, óf afwezig óf onschadelijk; 
want de vetten en oliën, van de machineriën afkomstig, drijven aan de opper- 
vlakte en vormen het beste beletsel voor de ontwikkeling der muskieten. Boven- 
dien komt de betere verzorging van het drinkwater door distillatie en zorgvuldige 
wijze van bewaren in aanmerking. De kortere overtocht door middel van den 
stoom heeft, in plaats van het overbrengen van de gele koorts naar Europa te 
vergemakkelijken, een tegenovergesteld resultaat opgeleverd. Daar nu de reis in 
plaats van veertig of vijftig slechts veertien dagen duurt , hebben de muskieten 
die zich met gele koorts zouden kunnen infecteeren door eenen zich aan boord 
