WETENSCHAPPELIJK BIJBLAD. 
91 
Overigens blijkt uit de waarnemingen van den heer Williams weder duidelijk , 
dat de snelheid, waarmede zich de roode vlek beweegt, veranderlijk is. 
v. d. v. 
CHEMIE. 
Moleculairgewicht van dimethylchloorammonium in indifferente oplossing. 
— a. hantzsch heeft — met medewerking van h. müller en h. gorke — het 
moleculairgewicht van genoemd zout bepaald in chloroform , waarin het vrij 
oplosbaar is, aangezien 100 gram bij 19° 27 gram dimethylchloorammonium 
opnemen. Doch terwijl oplossingen van dit zout (e. a. van andere alkylsalmoniakken) 
in water, en nog meer in vloeibaar zwaveldioxyde, den galvanischen stroom uit- 
nemend geleiden, zijn chloroformoplossingen , zoowel slap als geconcentreerd, zoo 
goed als geen geleidsters (indifferent). 
De moleculairgewichtsbepalingen der chloroformoplossingen, die bemoeilijkt 
werden door de buitengewone hygroskopiciteit van het zout , geschiedden naar 
de kookmethode van beckmann en hadden tot uitkomst, dat het zout nooit 
monomoleculair was, maar in verdunde oplossing drie maal, in sterkere al spoedig 
vier keer grooter moleculairgewicht had ; dan aan de formule NH 2 (CH 3 ) 2 C1 
beantwoordt. 
Deze uitkomst stemt overeen met hetgeen brühl en schröder voor de natriu in- 
zouten der camphocarbonzure esters in benzol en aether opgelost vonden, in 
welken toestand zij niet geleiders zijn en uit 3 — 4 moleculen bestaan. 
Aangezien nu bij deze laatste zouten het kation (Na) elementair is, daaren- 
tegen bij ’t zout van hantzsch het anion (Cl), zoo besluit laatstgenoemde, dat 
hetzelfde hoogstwaarschijnlijk niet alleen geldt voor de salmoniakken , maar ook 
voor de zouten der alkalimetalen in ‘t algemeen. In indifferente oplossing zouden 
allen even sterk geassociëerd zijn. En daar bij betrekkelijk geringe concentratie 
de moleculairformule reeds de viervoudige is en de opeenhooping wast met de 
sterkte der oplossing, zoo zullen zouten als chloorkalium en chloornatrium in 
den meest geconcentreerden staat, d. i. vast, een nog veel hooger moleculairge- 
wicht bezitten , wat in overeenstemming is met hun groote vuurvastheid. ( Berl . 
Ber. 38 , 1045.) 
R. S. TJ. M. 
Werking op papier van schrift, met zuren inkt geschreven. — Lang bekend 
is , dat met citroenzuur geschreven letters , op het papier ter nauwernood zicht- 
baar , door sterke verwarming, b v. met een strijkijzer, met bruine kleur zichtbaar 
worden, door een begin van verkoling van ’t papier op de beschrevene plaatsen. 
