34 
OVER BACTERIOLOGISCH ONDERZOEK. 
proeven , en , moge er ook nog menigerlei op dit gebied te ver- 
richten zijn , zoo kunnen wij toch beweren dat de thans gebruikelijke 
desinfectiemiddelen , voor zoover zij de beproeving hebben doorgestaan , 
ook inderdaad aan hun doel beantwoorden. 
Ook de aanwending van de bacteriologische methode op de controle 
der waterfiltratie is tot die praktische uitkomsten te rekenen , daar 
die methode voor dit doel door geen andere te vervangen is. Hier- 
mede hangen samen de uitkomsten , welke het bacteriologisch onder- 
zoek over de filtreerende eigenschappen van den bodem heeft aan den 
dag gebracht en de gewichtige gevolgtrekkingen , die daaruit voort- 
vloeien voor het gebruik maken van grondwater , voor de verzorging 
met drinkwater en vöor den bouw der putten. Op dergelijke wijze 
als voor het water kan men er ook gebruik van maken voor de 
controle van de melk , vooral voorzoover deze als kindervoedsel moet 
dienen , evenals ook tot onderzoeking van andere voedingsmiddelen en 
andere voorwerpen van gebruik. De onderzoeking der lucht in de 
spoelkanalen en de wijziging , welke de totdusver algemeen verspreide 
denkbeelden over de schadelijkheid der kanaallucht daardoor hebben 
ondervonden , — het onderzoek der lucht in schoollokalen , — het 
aantoonen van pathogene bacteriën in voedingsmiddelen , in den bodem 
enz. staan , zooals niet te loochenen is , in innigen samenhang met de 
praktijk. Tot de praktische resultaten zou ik verder ook de met be- 
hulp der bacteriologie mogelijk geworden diagnose van op zich zelf 
staande gevallen van aziatische cholera en van de eerste tijdperken 
der longen-tuberculose tellen , — de eerste van gewicht voor de voor- 
behoeding der cholera , de laatste voor de vroegtijdige behandeling 
der tuberculose. 
Dat zijn echter voordeelen , waarvan in den strijd tegen de bacteriën 
slechts op indirecte wijze gebruik kan worden gemaakt. Rechtstreeks 
werkende, dus therapeutische middelen kunnen wij tot nog toe nauwelijks 
naast de indirecte stellen. Het eenige wat men in dit opzicht kan 
aan voeren , zijn de gevolgen, welke pasteur en anderen met de voor- 
behoedende inentingen bij hondsdolheid , miltvuur en met deze ver- 
wante ziektevormen hebben verkregen. En juist ten aanzien van de 
hondsdolheid , de eenige ziekte , die bij menschen ingeënt kan worden , 
zou men kunnen aanvoeren dat de oorzaak der hondsdolheid nog niet 
bekend is, en waarschijnlijk niet eens van bacteriën afhangt, en dat 
de voorbehoedende inenting daarvan dus ook niet op rekening van 
bacteriën kan worden gesteld. Toch is ook deze ontdekking op 
