OVER BACTERIOLOGISCH ONDERZOEK. 
35 
bacteriologisch terrein geschied en zou zonder de voorgaande ont- 
dekkingen van voorbehoedende inentingen tegen pathogene bacteriën 
wel niet gemaakt zijn. 
Ofschoon nu het bacteriologisch onderzoek ten sppt van oneindige 
moeiten slechts zoo onbeteekende resultaten in deze richting heeft 
aan te wijzen , zoo ben ik desniettegenstaande niet van oordeel dat 
het altijd zoo blijven zal. Ik bezit integendeel de overtuiging, dat 
de bacteriologie eenmaal ook voor de therapie van zeer groote be- 
teekenis zal worden. Wel is waar verwacht ik minder therapeutische 
gevolgen bij ziekten met kortstondig incubatie-tijdperk en met een 
snel verloop. Bij deze ziekten, zooals bij de cholera, zal wel altijd 
de grootste nadruk op de voorbehoeding gelegd moeten worden. Ik 
denk veel meer aan ziekten met niet te snel verloop , daar deze 
veel eerder punten voor therapeutisch ingrijpen aanbieden. En er is 
bijna niet ééne ziekte , welke deels op dezen grond , deels wegens hare 
alle andere infectieziekten ver overtreffende beteekenis , zóó tot bac- 
teriologisch onderzoek aanspoort als de tuberculose. 
Door zulke bedenkingen bewogen , ben ik dan ook zeer spoedig 
na de ontdekking der tuberkelbacillen begonnen naar middelen te 
zoeken , die therapeutisch tegen de tuberculose aangewend zouden 
kunnen worden , en ik heb die proefnemingen — weliswaar veeltijds 
door beroepsbezigheden afgebroken , — tot nu toe onophoudelijk voort- 
gezet. Ik ben dan ook niet de eenige , die de overtuiging koestert , 
dat er een geneesmiddel tegen de tuberculose bestaan moet. 
Billroth heeft zich nog in een van zijn laatste geschriften met 
allen nadruk in dien zin uitgelaten , en het is bekend dat talrijke 
onderzoekers dat doel hebben getracht te bereiken. Alleen komt het 
mij voor, dat deze laatsten in den regel niet den goeden weg bij 
hun onderzoek zijn ingeslagen , voorzoover zij deze bij menschen be- 
gonnen. Daaraan schrijf ik het ook toe dat alles, wat men langs 
dezen weg meende te hebben ontdekt , van de benzolzure natron tot 
de heete-lucht-methode , bewezen is eene illusie te zijn. Niet met den 
mensch , maar met den parasiet in reinculturen moet men ’t eerst 
proeven nemen; en ook wanneer er dan middelen gevonden zijn , welke 
de ontwikkeling der tuberkelbacillen in de culturen in staat zijn te 
doen ophouden , moet men niet weer dadelijk den mensch als proef- 
voorwerp kiezen , maar eerst bij dieren onderzoeken of de waar- 
nemingen , die in de reageerbuis gemaakt werden , ook gelden voor 
