40 
SIK FREDERICK AUGUSTUS ABEL 
eene gasvormige brandstof, die men aan de ontleding van waterdamp 
door gloeiende houtskool te danken heeft. 
Het mijngas, zijne noodlottige ontplofbaarheid , de wijze waarop 
de mijnwerker er tegen kan worden beveiligd , waren genoemd , nadat 
dynamiet, bLasting-gelutine en andere middelen, waardoor men rotsen 
uiteenzet en steenen verbrijzelt, behandeld waren. 
Is de naam van abel als onderzoeker reeds aan menig onderwerp , 
dat genoemd werd , voor vast verbonden , vooral daar spreekt hij als 
man van gezag , als specialiteit , waar zijne woorden betrekking hébben 
op de samenstelling van buskruit en andere ontplofbare mengsels , 
die hun arbeidsvermogen mededeelen aan kogels en bommen. 
Rijk is de inhoud zijner openingsrede, overwaard om in haar geheel 
gelezen te worden. Hier wenschen wij echter aan abel verder alleen 
het woord te geven voor hetgeen hij omtrent het rookloos kruit 
mededeelt. Wie naar hem luistert , krijgt berichten uit de eerste hand. 
Kruit , dat verbrandt zonder rook achter te laten , is sinds lang 
gezocht. Daartoe zijn noodig stotfen , die bij verbranding niets dan 
gasvormige verbindingen opleveren ; steekt men buskruit (een mengsel 
van houtskool , zwavel en salpeter of kaliumnitraat) aan , dan ont- 
staan met de gassen, wier spankracht den kogel voortdrijft, kalium- 
houdende stoffen , die niet gasvormig worden , maar in den vasten 
toestand blijven en die in den vorm van een wit poeder den rook 
geven. In plaats van gewoon buskruit heeft men schietkatoen , am- 
moniumnitraat of salpeterzure ammonia , nitroglycerine trachten in 
te voeren , alle stoffen , die bij verbranding geheel in gassen worden 
omgezet. 
De oudste proeven zijn die geweest, waarbij schietkatoen gebruikt 
werd. Na de ontdekking dezer stof in 1846 werd zij onmiddellijk 
aangeprezen voor het gebruik in vuurwapenen. Vooral in Oostenrijk, 
waar de kapitein von lenck zich toelegde om in de bereiding ver- 
beteringen te brengen , heeft men er tal van proeven mede gedaan ; 
bij verbranding in eene nauwe ruimte was de uitwerking lang niet 
geregeld genoeg en daardoor zeer gevaarlijk voor hen , die het wapen 
hanteerden. Bijzonderheden, oogenschijnlijk van geen belang, de aan- 
wezigheid van kleinere en grootere hoeveelheden lucht tusschen de 
vezels der stof, maakten het gebruik onmogelijk. Van daar verschei- 
dene pogingen om het schietkatoen in eene volkomen gelijkmatige 
brij te veranderen , waaruit alle lucht door uitpersing verdreven 
worden kon. Abel zelf maakte naam door zijne voorschriften , waar- 
