JAMES PRESCOTT JOULE. 
53 
heid materiaal in de batterij, b.v. van zink; heb ik nu daardoor de 
beschikking over een viermaal grooter kracht , dan kan ik ook in 
denzelfden tijd viermaal meer arbeid verkrijgen ; dus de dubbele prijs 
doet mij een viervoudige waarde verwerven , de drievoudige prijs een 
negenvoudige waarde enz. Dat leidde hem tot een slotsom , die hij 
nederlegde in een hieronder letterlijk vertaalde zinsnede; zij moge dienen 
als bewijs hoe weinig ontwikkeld nog in dien tijd zijne begrippen 
waren omtrent arbeidsvermogen. Hij schreef dan : 
»Ik kan nauwelijks betwijfelen of elektromagnetisme zal ten slotte 
den stoom vervangen als drijfkracht voor machineriën. Indien het 
vermogen van het werktuig evenredig is met de aantrekkende kracht 
van zijn magneten , en indien deze aantrekking evenredig is met het 
vierkant van den elektrischen stroom , dan zal de economie 1 recht 
evenredig zijn met de hoeveelheid elektriciteit , en de kosten voor 
het doen gaan van de machine ad infinitum kunnen verminderd worden. 
Er blijft evenwel nog te onderzoeken in hoeverre de werkingen der inductie- 
stroomen deze verwachtingen kunnen teleurstellen " . 
Deze regelen zijn overgenomen uit een brief , in het jaar 1839 gericht 
aan den heer sturgeon , redacteur van de » Annals of Electricity , in 
welk tijdschrift joule in dien tijd zijn onderzoekingen placht open- 
baar te maken. 
De door my gecursiveerde woorden zijn merkwaardig omdat er uit 
blijkt , dat joule reeds toen in de magneto-inductie den boozen genius 
vermoedde , die zijn schoonen droom wel eens zou kunnen verstoren. 
Des te 'vreemder is het, dat hij eenigen tijd later het spoor bijster 
raakt , en , wanneer hij zijn machines juist ten gevolge van inductie 
niet ziet verrichten wat zijn theorie eischte , dat meent te moeten 
toeschrijven aan een geheel nieuw verschijnsel , nl. aan een vermeer- 
dering van weerstand in zijn draden tengevolge van de beweging , 
waaraan hij den naam van magneto-elektrischen weerstand geeft. 
Die afdwaling duurde evenwel niet lang ; het voetspoor van lenz 
en JACOBi volgende, zag hij, dat achter zijn nieuwen weerstand in- 
ductie verborgen was, en dat deze de onoverkomelijke hindernis was 
tegen zijn verminderen ad infinitum van arbeidskosten. Het werd hem 
volkomen helder , dat voor een bepaalden te verrichten arbeid een 
sequivalent moet geleverd worden in zink en zuren , die in de batterij 
verbruikt worden. Toen eenmaal dat denkbeeld van sequivalentie vat 
1 D. i. de verhouding tussphen den verkregen arbeid en het opgeofferde materiaal. 
