54 
JAMES PRESCOTT JOULE. 
op hem gekregen had , liet het hem niet meer los ; het beheerschte 
voortaan al zijn werken en denken. 
Zijn idealen omtrent elektromagnetische werktuigen waren intusschen 
op teleurstelling uitgeloopen. In een lezing in 1841 gehouden, vatte 
hij de resultaten, waartoe hij gekomen was, samen. Hij berekende, 
dat bij zijn beste machines een pond zink 331.400 voetponden arbeid 
leverde , terwijl met één pond steenkool in het beste stoomwerktuig 
1.500.000 voetponden verkregen werden. »Deze vergelijking is zoo 
allerongunstigst , dat ik beken bijna te wanhopen aan het welslagen 
van pogingen om elektromagnetische aantrekkingen te maken tot een 
economische bron van beweegkracht.” 
Met deze woorden sloot hij een periode in zijn wetenschappelijke 
loopbaan af, die, zoo zij hem al van de gehoopte groote uitkomsten 
weinig had opgeleverd, hem rijk gemaakt had in de ervaring, die hij 
voor het volbrengen van de voor hem weggelegde taak noodig had. 
Zooals joule tot nogtoe den galvanischen stroom beschouwd had 
in verband met den arbeid , dien hij in staat was te verrichten , zoo 
was in een tweede reeks van onderzoekingen zijn aandacht bepaald 
tot de warmte , die hij opwekt in alles waar hij doorheen stroomt , 
mogen het vaste of vloeibare geleiders zijn. 
. Hij vond in den loop van die studie de bekende naar hem genoemde 
wetten , dat nl. de warmte , in een bepaalden tijd in een geleider op- 
gewekt, evenredig is met den weérstand van den geleider en met het 
vierkant van de stroomsterkte. Waar kwam die warmte van daan? 
Hij vond liet sequivalent weder in het zinkverbruik , dat in de ele- 
menten plaats had , en , merkwaardig genoeg , ook nu scheen uit zijn 
tweede wet te volgen , dat de dubbele hoeveelheid zink een viermaal 
grooter hoeveelheid warmte kon leveren , zooals zij vroeger een vier- 
voudigen arbeid scheen te moeten geven. Maar deze keer verzeilde 
joule niet op de oude klip. Terecht begreep hij , dat , om bij gelijken 
totalen weerstand een tweevoudige stroomsterkte te verkrijgen , ook 
het aantal elementen der batterij verdubbeld moest worden ; maar , 
daar nu ook door ieder element een tweemaal sterkere stroom ging , 
was er in iedere cel een tweemaal grooter zinkverbruik , wat dus 
voor de geheele batterij op een viermaal grootere consumptie neêr- 
kwam. De verkregen warmte was inderdaad evenredig aan het opge- 
offerde materiaal , of zooals wij het heden zouden uitdrukken , aan 
de verdwenen scheikundige energie. 
Bij de onderzoekingen , die wij nu besproken hebben , had joule 
