JAMES PRESCOÏT JOULE. 
zich dus beziggehouden met scheikundige werkingen in verband 
met arbeid en met warmte ; een zekere sequivalentie was in beide 
gevallen door hem vastgesteld ; maar in beide gevallen ook had de 
galvanische stroom de rol van bemiddelaar gespeeld. Het is te be- 
grijpen , dat een geest als de zijne zich niet met de verkregen resul- 
taten te vreden kon stellen , maar dat zich integendeel een ruim veld 
van nieuwe onderzoekingen voor hem moest ontsluiten. De volgende 
vraag b.v. kon niet nalaten zich aan hem op te dringen : 
Bij scheikundige omzettingen kan ook warmte ontstaan zonder eenige 
bemiddeling; wanneer b.v. verdund zwavelzuur inwerkt op zink, ontstaat 
er warmte. Zal er nu eenige betrekking bestaan tusschen de op die wijze bij 
verbruik van een pond zink verkregen warmte, en die, welke in een stroom- 
loop ontstaat, wanneer in de elementen een pond zink verteerd wordt? 
Om die vraag te kunnen beantwoorden begon joule de warmte- 
productie bij scheikundige verbindingen te bestudeeren , en zijn proeven 
vestigden bij hem de overtuiging , dat de gezochte betrekking bestaat 
in de identiteit ; met andere woorden : met of zonder bemiddeling 
van den galvanischen stroom levert dezelfde hoeveelheid zink , bij in- 
werking van zwavelzuur , steeds dezelfde hoeveelheid warmte. 
Men ziet hoe kort de afstand was, die joule nog scheidde van het 
standpunt , van waar de wet der energie in haar vollen om vang door 
hem zou kunnen overzien worden. Ja, voor ons, die met de kennis 
van die wet zijn opgegroeid , is het zelfs niet gemakkelijk te begrijpen , 
dat hij haar toen nog zelfs niet begon te vermoeden. Dat hij het niet 
deed , blijkt uit de bespiegelingen , die hij aan de gevonden gelijkheid 
vastknoopte. Hij zag er nl. het bewijs in van de stelling, dat de schei- 
kundige verbindingswarmte niets anders is als warmte , verkregen door 
het stroomen van electriciteit. Volgens een theorie van berzelius zijn 
atomen , die zich met elkander willen verbinden , met tegengestelde 
elektriciteiten geladen ; wanneer nu de verbinding tot stand komt 
neutraliseeren de ladingen elkander geheel of ten deele , en bij de 
strooming der zich vereenigende elektriciteiten ontstaat warmte. Deze 
leer nu werd , op grond van zijn proefneming , door joule met ijver 
verdedigd. Uit het ontstaan van gelijke hoeveelheden warmte in de 
beide gevallen , meende hij tot identiteit van oorsprong te mogen be- 
sluiten. Het behoeft wel niet gezegd te worden , dat , gezien in het 
licht door de leer van het behoud van arbeidsvermogen ontstoken , 
de door joule gevonden gelijkheid moet bestaan , de hypothese van 
berzelius moge al of niet met de waarheid overeenstemmen. 
