JAMES ERESCOTT JOULE. 
65 
binden. Ik waag het nu meer bepaaldelijk te verklaren , dat het niet 
juist de aantrekking der affiniteit is , maar veeleer de mechanische 
kracht , door de atomen besteed bij het naar elkander toe vallen , 
waardoor de intensiteit van den stroom en dus de hoeveelheid ont- 
wikkelde warmte bepaald wordt; zoodat wij een eenvoudige hypothese 
hebben , waarmede wij kunnen verklaren waarom warmte zoo over- 
vloediglijk ontstaat bij de verbinding van gassen , en waarmede wij 
ook rekenschap kunnen geven van » latente warmte”, als haar oorzaak 
hebbende in een mechanische kracht gereed tot werken , evenals een 
opgewonden horologeveer. Stel , om een voorbeeld te geven , dat acht 
pond zuurstof en een pond waterstof in elkanders nabijheid werden 
gebracht in den gasvormigen toestand en dan ontploften , dan zou 
de ontwikkelde warmte ongeveer één graad fa h ren heit op 60 000 
pond water bedragen , aanwijzende , dat bij de verbinding een mecha- 
nische kracht van 50.000 000 voetponden verbruikt is. Indien nu 
evenwel de zuurstof en de waterstof in den vloeibaren toestand tot 
vereeniging gebracht konden worden , dan zou de verbindingswarmte 
minder dan te voren zijn , omdat de atomen bij de verbinding over 
kleiner ruimten zouden vallen. De hypothese is, dat beken ik, op 
het oogenblik vrij oppervlakkig ; maar ik verbeeld mij , dat wij een- 
maal in staat zulien zijn alle verschijnselen der scheikunde onder 
numerieke wetten te brengen , zoodat wij het bestaan en de eigen- 
schappen van nieuwe verbindingen zullen kunnen voorspellen.” 
Wederom slechts eene geringe verandering in de wijze van uit- 
drukken, en wij hooren den leerling van dalton in 1843 de taal der 
allerjongste wetenschap spreken. 
In hetzelfde jaar verhuisde de vader van joule naar Oakfield , een 
ander huis in de buurt van Manchester gelegen. Daar werd voor hem 
een ruim laboratorium gebouwd en nu kon hij op grooter schaal dan 
vroeger zijn onderzoekingen voortzetten ; maar in de kleinere inrich- 
ting op Pendlebury had hij den grooten arbeid zijns levens verricht ; 
wat hij later deed was slechts een bevestiging en uitbreiding daarvan. 
Hij begon nu een reeks bepalingen van het mechanisch eequivalent ; 
zijn plan was om de warmte te meten, die ontstaat, wanneer lucht 
met behulp van een perspomp wordt samengeperst. Dat bij dat samen- 
persen arbeid verricht wordt , en dat die arbeid gemakkelijk uit de 
op ieder oogenblik door de lucht uitgeoefende drukking en uit de 
grootte en het aantal der zuigerslagen kan gemeten worden , is duide- 
lijk. Maar zal al de warmte uit dien arbeid ontstaan ? 
