OVER BACTERIOLOGISCH ONDERZOEK. 
33 
bloed van vele dieren , evenals in dat van aan malaria lijdende men- 
schen , eigenaardige parasieten ontdekt zijn , die op den laagsten trap 
van dierlijke organisatie staan, — namelijk de Protozoën. Verder 
dan het aantoonen van deze merkwaardige en hoogst belangrijke pa- 
rasiten is men echter nog niet gekomen , en men zal naar alle waar- 
schijnlijkheid ook niet verder komen , voor het gelukken mag deze 
protozoën op soortgelijke wijze , als de bacteriën , in kunstmatige voe- 
dings-middenstoffen , of onder andere zooveel mogelijk natuurlijke 
omstandigheden buiten het lichaam te kweeken , en ten aanzien van 
hunne levensvoorwaarden en den gang van hunne ontwikkeling te 
bestudeeren. Zal dit gelukken — en men heeft geen reden om daaraan 
te twijfelen — dan zal hoogst waarschijnlijk de nasporing der patho- 
gene protozoën zich ontwikkelen tot een veld van bearbeiding naast 
dat van het bacteriologisch onderzoek , welke bearbeiding ons , naar 
wij hopen , ook opheldering geven zal nopens de bovengenoemde aetio- 
logisch nog niet voldoend onderzochte infectieziekten. 
Totdusver heb ik met opzet eene zekere vraag onaangeroerd ge- 
laten , niettegenstaande zij juist die is , welke wel het meest en niet 
zonder eenig verwijt aan de bacteriologen gedaan wordt. Ik bedoel de 
vraag : welk nut nu die inspannende arbeid , die tot nu toe aan het 
onderzoek der bacteriën besteed is, gesticht heeft. Eigenlijk moest die 
vraag in ’t geheel niet gedaan worden , want de ware wetenschap- 
pelijke navorsching vervolgt haren weg zonder zich op een dwaal- 
spoor te laten leiden door de bedenking of haar arbeid onmiddellijk 
nut sticht of niet. Maar zoo geheel ten onrechte kan naar mijn 
oordeel die vraag hier niet gedaan worden , daar de meesten , die zich 
met bacteriologische onderzoekingen bezig houden , de praktische doel- 
einden niet geheel uit het oog hebben verloren. 
Zóó onbeduidend , als zoodanige vragers meenen , zijn de tot dusver 
verkregen praktisch bruikbare uitkomsten van het bacteriologisch on- 
derzoek dan ook niet. 
Ik herinner aan dat, wat op het gebied der ontsmetting geleverd 
is. Juist hier ontbrak het vroeger aan eenigen wetenschappelijken 
grondslag ; men bewoog zich geheel in het duister en heeft dikwijls 
groote sommen voor nuttelooze desinfectie weg geworpen , zonder 
nog te gewagen van de rechtstreeksche schade , die een verkeerde 
hygiënische maatregel bovendien stichten kan. Thans bezitten wij 
daarentegen zekere kenmerken met wier hulp wij in staat zijn de 
ontsmettingsmiddelen ten aanzien van hunne werkzaamheid te be- 
3 
