28 
OVER BACTERIOLOGISCH ONDERZOEK. 
soorten zoo vele eigenschappen , als maar mogelijk is , al schijnen ze 
op ? t oogenblik nog zoo onbelangrijk , bijeen te zamelen. Ten aanzien 
van de moeielijkheid bij het bepalen van bacteriënsoorten , voert hij 
als voorbeeld de typhusbacil aan. Vindt men die bij een typhuslijk 
in de darmscheilsklieren , in de milt of in de lever , dan is er geen 
twijfel of men heeft met echte typhusbacillen te doen , daar in die 
organen nooit andere bacillen voorkomen. Maar iets anders is het 
typhus- (en diphteritis-) bacillen in faecaliën , bodem , water , lucht aan 
te toonen , want in al die media vindt men andere, op de typhusbacillen 
zeer gelijkende bacteriën, die slechts een zeer geoefend bacterioloog, 
en dan nog niet eens met volkomen zekerheid , vermag te onderscheiden. 
Een gelukkig toeval heeft gewild dat eenige andere hoogst belang- 
rijke bacteriën , met name de tuberkel- en de cholerabacillen ook 
onder de ongunstigste omstandigheden met zekerheid te erkennen zijn. 
Die tuberkelbacillen zijn in elk opzicht zoo stellig gekenmerkt, dat 
eene verwarring met andere bacillen bijna onmogelijk schijnt. En toch 
moet men ook bij de tuberkelbacillen niet op eene enkele eigen- 
schap afgaan , gelijk koch dan ook door een voorbeeld aantoont. 
»Alle nieuwere ervaringen wijzen dus bepaaldelijk daarop, dat men 
bij het onderscheiden der bacteriën zoo nauwgezet mogelijk te werk 
ga , en de grenzen der afzonderlijke soorten eer te eng , dan te wijd 
trekke”. 
»Ook” — vervolgt koch — »ten aanzien van eene andere gewich- 
tige principieele vraag zijn onze opvattingen, in vergelijking met 
vroeger opgehelderd en vereenvoudigd, namelijk wat betreft den oor- 
zakelijken samenhang van de pathogene bacteriën en de bij haar be- 
hoorende infectieziekten. 
Het denkbeeld , dat mikroörganismen de oorzaak van de infectie- 
ziekten moesten zijn , is wel door enkele uitstekende mannen reeds 
zeer vroeg uitgesproken , — doch de algemeene opinie kon zich met 
dat denkbeeld niet recht vertrouwd maken , en gedroeg zich tegen- 
over de eerste ontdekkingen op dit gebied zeer skeptisch. 
Des te meer was het raadzaam juist in de eerste gevallen op 
onwederlegbare gronden te bewijzen , dat de bij eene infectieziekte ont- 
dekte mikroörganismen ook inderdaad de oorzaak van die ziekte 
waren. Toen ter tijd had de tegenwerping nog recht van bestaan, 
dat hier gedacht moest worden aan een toevallig samengaan van ziekte 
en mikroörganismen , en dat de laatste niet de rol speelden van gevaar- 
lijke parasieten, maar van onschuldige woekerorganismen , die eerst 
