OVER BACTERIOLOGISCH ONDERZOEK. 
27 
langen tijd voor alle besmettelijke ziekten de daartoe behporende oor- 
zaken zouden worden ontdekt. 
Deze verwachting heeft zich echter niet vervuld, maar de ontwik- 
keling der bacteriologie heeft in een ander opzicht een veelzins on- 
verwachten vooruitgang bekomen. Wanneer ik mij vooreerst houd 
aan de stellige uitkomsten van het bacteriologisch onderzoek, dan 
wensch ik daaruit de volgende punten in het licht te stellen. 
Men kan he.t thans als volkomen bewezen aannemen , dat de bac- 
teriën even goed als de hoogere planten-organismen , vaste , zeker nu 
en dan moeielijk te begrenzen soorten vormen. De nog tot voor 
weinig jaren met groote hardnekkigheid vastgehoudene en ook nu 
nog door enkele onderzoekers verdedigde meening , dat de bacteriën 
op eene van alle overige levende wezens afwijkende wijze veranderlijk 
zijn , en zij nu eens deze morphologische of biologische eigenschappen , 
dan eens andere geheel verschillende kunnen aannemen , en dat hoog- 
stens slechts eenige weinige soorten bestaan ; voorts dat de bac- 
teriën in ’t geheel geen zelfstandige organismen zijn , maar veel meer 
te huis behooren in het ontwikkelings-proces van schimmels of, 
zooals eenige wilden , van lagere algen ; verder de hare zelfstandig- 
heid nog meer bestrijdende beschouwingswijze, dat zij zouden afstam- 
men van dierlijke cellen , bij voorbeeld van bloedlichaampjes ; — al 
die meeningen zijn onhoudbaar tegenover het overweldigend aantal 
verzamelde waarnemingen , die zonder uitzondering daarop wijzen , 
dat wij ook hier met goed gekenmerkte soorten te doen hebben. 
Wanneer wij ons houden aan het feit, dat eenige door bacteriën ver- 
oorzaakte infectie-ziekten , zooals lepra en phtisis , reeds door de oudste 
geneeskundige schrijvers met hare onmiskenbare eigenschappen be- 
schreven werden , dan kunnen wij daaruit al dadelijk besluiten , dat 
de pathogene bacteriën eerder genegen zijn om hare eigenschappen 
gedurende lange tijdperken vast te houden , dan om die snel te ver- 
anderen. Zeker kunnen binnen zekere grenzen afwijkingen van den 
gewonen type der soort bij de bacteriën , en in ’t bijzonder ook bij 
de pathogene bacteriën , voorkomen. Maar ook in dit opzicht onder- 
scheiden zich de bacteriën niet in ’t minst van de hoogere planten , 
bij welke ook meerdere, meestal op uitwendige invloeden berustende 
veranderingen zijn aan te treffen , die ons ten hoogste aanleiding geven 
om van variëteiten te spreken , — maar de soort als zoodanig 
te laten bestaan.” 
Koch toont nu aan hoe noodig het is bij de bepaling van bacteriën- 
