EENHEID VAN TIJD. 
7 
Met het aannemen van den middelbaren tijd heeft men op sommige 
plaatsen zonnewijzers gemaakt, die den middelbaren middag aangeven. 
Fig. 1 geeft een schets van dezen toestel. Aan het boveneinde van 
den stijl van den gewonen zonnewijzer is eene metalen plaat aange- 
bracht , voorzien van eene opening. Zoodra de zonnestraal , die door 
dit gaatje doordringt, b. v. op dat gedeelte der kromme lijn valt 
voor de lente, is het tijdens de lentedagen telkenmale 12 uur volgens 
den middelbaren tijd voor den meridiaan van dat punt. Wij herin- 
neren ons o. a. een dergelijken zonnewijzer gezien te hebben te Genève 
tegen den muur der kerk »St. Pierre”, die volgens het opschrift in 
1778 vervaardigd en in 1824 hersteld werd. 
Hoe het met den plaatselijken tijd eertijds in ons land gesteld was , 
daarvan kan men zich nog heden ten dage een denkbeeld vormen. Hoevele 
plaatsen toch in ons land , zelfs steden , bezitten op dit oogenblik nog 
uitsluitend openbare uurwerken alleen voorzien van uurwijzers, zoo- 
dat men alleen , wanneer die uurwerken slaan , hooren kan hoe laat 
het is. Uit eigen ervaring kennen wij gemeenten , waarin vooral des 
Zondags , wanneer door de eene of andere reden vertraging ontstaan 
was in het begin der godsdienstoefening , het uurwerk maar eenigen 
tijd achteruitgesteld werd. In een van onze steden wordt het be- 
roep van barbier , dat eertijds met dat der klompenmakers tot het 
chirurgijnsgilde behoorde , nog zeer in eere gehouden , want aan dien 
gewichtigen persoon is de zorg voor het uurwerk opgedragen. Toe- 
vallig heette hij »de haan”, en was tijdens wij ons in zijn winkel 
vervoegden in den toren bij het uurwerk. De lezer zal kunnen be- 
oordeelen wat een dunk wij van ons zelf kregen , toen de haan van 
den toren moest komen , om ons te scheren. 
Deze enkele mededeelingen , die ieder in eigen kring zal kunnen 
vermeerderen , zullen wel voldoende zijn , om de noodzakelijkheid voor 
de spoorwegen duidelijk te maken , om eenheid van tijd voor hun 
dienst in te voeren. In elke plaats , gelegen aan een spoorweg had 
men dus twee tijden : den Amsterdamschen en den plaatselijken tijd. 
Gaandeweg kwam voor eenige plaatsen , zooals Rotterdam en Arnhem , 
waar de Maatschappij voor Tijdaanwijzing voor de openbare uurwerken 
den Amsterdamschen tijd in voerde , de plaatselijke tijd te vervallen , 
en werd in de richting van eenheid van tijd voor Nederland de eerste 
schrede gezet. 
Intusschen zijn de middelen van verkeer hoe langer zoo meer inter- 
nationaal geworden. Dagelijks kunnen wij b. v. spoorwegrijtuigen 
