6 
EENHEID VAN TIJD. 
nomen, zooals uit de volgende mededeeling blijkt uit de »Ordre voor 
de Koster en Schoolmeester aan de Blau-capel”: 
»Den 4 May 1651. Is mede op nieuw den koster belast des Son- 
dacbs voormiddacbs precijs te beginnen met de klok van 9 en na- 
middachs ten 2 uuren , ’t welken zijnde by gebrek van uurwerk an 
fig. i. de Blauw-capel , hem ook belast is te 
Schets met opschrift van den zonnewijzer kopen een verrekijker , om hier door de 
tegen de kerk St. Pierre te Genève. 
Fait en 1778. 
Restauré en 1824. 
La courbe noire 
indique le midi 
au 21 Décembre 
et la 
courbe dorée 
du 21 Décembre 
au 21 Juin. 
klok van Uijtrechtaltijt te kunnen kennen. 
De eygendom van welke verrekijker altijd 
sal blijven an de kerk.” 
Wanneer men soms de eenvoudigste 
kunstmiddelen ter bepaling van den tijd 
miste , nam men zijn toevlucht tot na- 
tuurlijke. Van oudsher had de haan 1 in 
dat opzicht een goeden naam. Wij vonden 
dan ook b. v. vermeld , dat nog in de 
eerste helft der 15de eeuw de Bour- 
gondiërs bij de belegering van Calais 
onder Philips den Goede vele hanen hadden 
medegenomen , om hun den middernacht 
en het begin der schemering aan te 
geven; nog later, in de 16de eeuw, 
namen de zeelieden op hunne schepen 
voor hetzelfde doel den haan mede. 
Keeren wij thans tot de uurwerken 
weder , dan zal men opmerken , dat zij 
tot nog niet zoo heel lang geleden met 
den zonnewijzer steeds gelijk gezet werden; 
zij wezen dus zooveel mogelijk den waren 
tijd aan. Het eerst werd met deze aan- 
wijzing in Frankrijk gebroken 2 . Een 
koninklijke ordonnantie van 1828 voerde 
den middelbaren tijd algemeen in. Het 
voorbeeld door Frankrijk gegeven werd 
NB. De gestippelde lijn is de vergulde Wjn. daarna door &enève nagevolgd . 
1 F. A. HOEFER, »Iets over tijdmeters bij de Israëlieten”, Stemmen voor Waarheid 
en Vrede , 1889, blz. 503. 
2 F. A. HOEEER , » Bijdragen tot de Geschiedenis der tijdmeters”, voorkomende in 
Tijdschrift voor Geschiedenis , 1889, blz. 16. 
