4 
EENHEID VAN TIJD. 
afieiden , dat 1 uur sterrentijd overeenkomt met 0 uren , 59 min. 
en 50,10 sec. middelbaren tijd, of 1 middelbaar uur gelijk 1 uur, 
0 min. en 9,8568 sec. sterrentijd. 
Bij eenig nadenken zal men tot het besluit komen , dat men bij 
het opgeven van den tijd , met welken naam wij verder den middel- 
baren tijd bedoelen , steeds moet spreken van den tijd voor een be- 
paalde plaats , daar elk onderling verschil in geographische lengte 
van 15° tusschen eene plaats met een andere één uur verschil in 
tijd geeft. De wijze, waarop de tijd bepaald wordt en de toestellen 
daarvoor noodig , beschreven wij elders. 1 Het ligt voor de hand , dat 
zeer zuivere instrumenten en niet minder personen ervaren in het 
waarnemen van hemellichamen noodig zijn , om den tijd met juistheid 
te bepalen , waardoor dit ook alleen mogelijk is aan observatoria. 
Voor ons land heeft dit plaats aan de observatoria te Leiden en te 
Utrecht, waar men dan ook elk oogenblik van den dag in staat is 
den tijd op onderdeelen van secunden na mede te deelen. 
Wij bezitten twee officieele tijden. Met den eenen wordt rekening 
gehouden bij onze post- , telegraaf- en spoorwegdiensten , terwijl de 
openbare uurwerken der Maatschappij voor Tijdaanwijzing dien ook 
aanwijzen ; met den anderen bij onze zeevaart. 
De eerste , bekend onder den naam van middelbaren tijd voor Am- 
sterdam , wordt berekend naar den meridiaan , die over den Wester- 
toren te Amsterdam loopt ; de ander naar den meridiaan over het 
observatorium te Green wich. De verspreiding van den tijd heeft van 
Leiden uit plaats. 2 Sinds 1858 geeft de Verificatie van ’s Rijks Zee- 
instrumenten te Leiden, aan wier hoofd dr. p. j. kaiser staat, 
Dinsdag- en Vrijdagavond tijdsein naar de zeehavens van Willemsoord , 
Hellevoetsluis en Vlissingen. Later werden de tijdinrichtingen te 
Rotterdam en Amsterdam in dat dradennet opgenomen. Daar deze 
seinen over de draden van de rijkstelegraaf gegeven worden , trekt 
deze dienst mede partij daarvan , terwijl de spoorwegmaatschappijen 
hun tijd door tusschenkomst van de rijkstelegraaf ontvangen. De tijd- 
inrichting te Rotterdam verstrekt dagelijks het tijdsein, door middel 
van de telephoon , aan de Maatschappij van Tijdaanwijzing. 
1 F. A. HOEFER, Geschiedenis der openbare tijdaanwijzing , blz. 125. 
2 Zie voor bijzonderheden en ook voor de verspreiding van den tijd in andere landen 
de koofdstukken : »Tijdseinen”, »De electrische tijddienst te New-York” en »Tijdaan- 
wijzing door middel van de telephoon”, voorkomende in F. A. HOEFER, Geschiedenis 
der openbare tijdaanwijzing . 
