JAMES PRESCOTT JOULE. 
71 
van gewichten gespannen koord verhinderd om de beweging van de 
vleugels en het water te volgen ; uit de spanning , die daartoe noodig 
was , uit den omtrek des calorimeters en het aantal volbrachte om- 
wentelingen kon dan de gedane arbeid gemakkelijk berekend worden. 
Joule werd bij de proeven bijgestaan door zijn zoon. De gevonden , 
en thans algemeen aangenomen , waarde voor J. is 772,55 , als bij 
alle in aanmerking komende grootheden voeten , ponden en graden 
Fahrenheit als maateenheden worden ten grondslag gelegd. Nemen wij 
in de plaats daarvan als eenheden aan : kilogrammen , meters en 
graden Celsius , dan komt het resultaat hierop neer , dat met de 
warmte noodig om een kilogram water van 0° tot 1° te verwarmen 
een arbeid van 424 kilogram meters overeenkomt. De nieuwe waarde 
verschilt zoo weinig van de oudere , dat in het bovengenoemde alter- 
natief stellig niet ten nadeele van joule beslist kon worden. 
Nu omtrent het mechanische warmtesequivalent gezegd is wat binnen 
de gestelde perken kon besproken worden , is tevens de maat gegeven 
voor joule’s grootheid. Niet dat door hem geen audere en zeer be- 
langrijke onderzoekingen zouden volbracht zijn ; afgezien van wat hij 
deed als grondvester van de nieuwere warmtetheorie , zouden zijn 
overige bijdragen tot de vermeerdering onzer kennis hem reeds stem- 
pelen tot een eminent natuurkundige. Maar alleen de ontdekking van 
het warmte-sequivalent heeft hem aanspraak gegeven om genoemd te 
worden onder de grootste mannen van zijn land en zijn tijd. Wien 
dit wat overdreven mocht voorkomen en wien het mocht toeschijnen , 
dat de hoogste roem op natuurkundig gebied moet bewaard blijven 
voor de meer in het oog vallende persoonlijkheden, die de bewonde- 
renswaardige praktische uitvindingen deden , door welke onze maat- 
schappij als hervormd is ; die herinnere zich, dat de grootste vlucht 
van de technische toepassing der natuurkunde juist dateert van den 
tijd , dat de wet van het behoud van arbeidsvermogen erkend werd ; 
en hij bedenke , hoe b.v. de volkomenheid der hedendaagsche elektro- 
techniek ondenkbaar zou zijn , als voor haar niet in laboratorium en 
studeervertrek het stevige fundament gelegd was van de leer der 
energie ; die leer nu is , wat de grondslagen betreft , bijna volledig 
in joule’s arbeid neêrgelegd. 
Het zou ons te ver voeren , wilden wij een overzicht geven , hoe 
beknopt ook, van al wat er belangrijks en oorspronkelijks voorkomt 
in de twee lijvige deelen , waarin zijn verhandelingen vereenigd zijn; 
geen natuurkundig onderwerp is door hem aangevat, waarop hij niet 
