HET TIN VOORHEEN EN THANS. 
SU 
Zoouls bekend is, waren eeuwenlang de Phoeniciërs het voornaamste 
handeldrijvend en zeevarend volk der oudheid. Gelijk later de Neder- 
landers , waren zij geruimen tijd de vrachtvaarders tusschen de bekende 
en min of meer beschaafde landen. Zoowel ter zee als te land gingen 
zij op ontdekkingstochten uit en legden op de gunstigst gelegene 
punten koloniën aan , die , aanvankelijk stapelplaatsen voor het moeder- 
land , zich later tot zelfstandige staten ontwikkelden. Ook de industrie 
bloeide bij hen , en met name voorzagen zij de beschaafde wereld 
van de door hen bewerkte metalen. Zoo ook van het door hen ge- 
fabriceerde brons. Hunne groote bedrevenheid in allerlei smidswerk 
kan o. a. blijken uit [ Kortingen 7 , waarin de tempelbouw onder 
Salomo beschreven wordt. Hoewel de Israëlieten zelven destijds geens- 
zins onbedreven waren in gieten en smeden , laat de wijze koning 
toch Hi ram uit Tirus in Phoenicië komen. Deze »was eener weduwe- 
» vrouwen zoon uit den stam van naphtali , ende zijn vader was 
»een man van Tirus geweest, een koperwerker , die vervuld was met 
» wijsheid, ende met verstand, ende met wetenschap om alle werk 
»in ’t koper te maken: deze kwam bij den koning en maakte al zijn 
»werk”. 1 Onder »koper” is hier »brons” te verstaan: juister heeft 
luther door »erts” vertaald, en leest men in de Engelsche over- 
zetting »brass”, in de Fransche >airain”. Zulke kapitale stukken 
als in I Kortingen 7 beschreven worden : hooge zuilen , kapiteelen enz. , 
kon men toen onmogelijk van rood koper vervaardigen , en althans 
niet gieten , gelijk uitdrukkelijk gezegd wordt. Ook thans nog zou dit 
zeer moeielijk zijn. 
Behalve Tyrus en Sidon , in het moederland zelf gunstig gelegen 
tusschen oost en west , was Gades (Cadix) een hunner voornaamste 
koopsteden , vanwaar zij brons verscheepten. Hier kwam ook het 
koper , dat zij uit de door hen ontgonnen mijnen van Cyprus ver- 
kregen. Vanwaar kwam nu het tin , dat zij voor de bronsbereiding 
behoefden , nadat de aanvoer uit het oosten , hetzij van de Drangen , 
hetzij uit Zuid-China had opgehouden ? Men heeft wel gemeend uit 
Spanje. Nu komt hier en daar in dit land (vooral in Gallicië) wer- 
kelijk tinerts voor, maar volgens dr. l. beck 2 heeft de opbrengst 
nooit veel te beduiden gehad en moet de bij de Romeinen gebrui- 
kelijke uitdrukking »Lusitaansch tin” in denzelfden zin worden op- 
1 I Kortingen 7 , vs. 14. 
2 Die Geschichte des Eisens , Braunscliw, 1884, p. 138. 
