HET TIN VOORHEEN EN THANS. 
93 
zich denken , dat het tin zeer ongeregeld de kusten van de Middel- 
landsche zee en aldus de Phoeniciërs bereikte. Vooreerst alleen in 
vredestijd , maar ook als het vrede heette zal de veiligheid der wegen 
veel te wenschen overgelaten hebben. Vermoedelijk bleef veel tin onder 
weg achter, zoowel door vijandelijke plunderingen als door vreedzamen 
ruilhandel. De Zwitsersche paalbewoners uit het eerste gedeelte van 
de brons-periode waren in ’t bezit van metalliek tin : te Estavayer 
aan het meer van Neuchatel vond men o. a. een stang tin en aarden 
vaatwerk met strepen van dit metaal versierd. Dat zij hun tin uit 
het noorden (dus Brittanje) kregen en daarmede zelven hun brons 
bereid hebben , vermoedt men op grond van chemische analyse. Hun 
brons bevat nl. als verontreiniging nikkel , dat in de koper-ertsen 
van Zuid-Zwitserland en Tyrol voorkomt , en is daarentegen vrij van 
lood , dat in het brons van al de volken langs de kusten der Middel- 
landsche zee gevonden wordt en dat dikwerf opzettelijk werd toege- 
voegd. Het schijnt dus , dat deze paalbewoners hun tin en brons niet 
van de Phoeniciërs ontvingen. 1 
Het is begrijpelijk dat deze laatsten, vooral in tijden waarin trage 
tinaanvoer hun geduld op de proef stelde , zich beijverden om uit te 
vorschen , vanwaar dat onmisbare metaal kwam. Omstreeks 1200 jr. 
v. chr. slaagden zij er in den zeeweg naar de Kassiteriden te vinden , 
de zoogenoemde tin-eilanden : Brittanje. Men stelle zich voor wat 
daartoe noodig was. Zonder kompas , zonder ander richtsnoer dan de 
sterren en alleen afgaande op de onzekere aanduidingen , volgens welke 
de tin-eilanden ergens in ’t hooge Noorden moesten liggen , waagden 
zij zich op hunne brooze vaartuigen buiten de zuilen van Hercules , 
(de rotsen aan de straat van Gibraltar) volgens de overlevering daar 
geplaatst om het einde der wereld aan te duiden. Hoe vele hunner 
schepen zullen vergaan zijn op den onstuimigen Atlantischen Oceaan , 
die hoogere zeemanskunst eischte dan de kustvaart langs de boorden 
der Middellandsche Zee ; hoe vele zullen onverrichter zake terugge- 
keerd zijn , vóórdat het vurig nagestreefd doel eindelijk bereikt was. 
Onwillekeurig herinnert dit stout bestaan der Phoenicische zeelieden 
aan de vermaarde tochten onzer kloeke voorvaders , die , toen Philips 
de Spaansche en Portugeesche havens voor hen sloot, schepen op schepen 
uitrustten om den weg naar Indië op te sporen. 
1 Ook heeft men talrijke overblijfselen van vormen voor ’t gieten van brons gevonden . 
vooral te Morges, aan het meer van Neuchatel en te Möhringen aan het Bieler-meer. 
