HET TIN VOORHEEN EN THANS. 
95 
van ongeveer 1 / ]0 van zijn gewicht aan tin, in ’t vuur gemakkelijker 
smeltbaar werd en na bekoeling een veel harder metaal opleverde 
en dat zich bovendien gemakkelijker bewerken liet. En dat niet alleen 
door smeden ; wegens zijn smeltbaarheid in gewone vuren leerde men 
het ook gieten. Van leem werden vormen bereid, die aan het daarin 
gegoten vloeibare brons de verlangde gedaante gaven. Deze uitvinding 
is voor het maken van werktuigen geweest , wat later de boekdruk- 
kunst worden zou voor het vermenigvuldigen van boeken. Met één 
vorm kon men nu een en hetzelfde werktuig gemakkelijk vele malen 
opnieuw voortbrengen. Honderd bijlen van brons vereischten voortaan 
minder arbeid, dan vroeger één van steen. Eerst nu werd ontginning 
der oerbosschen op ruime schaal mogelijk en kon de landbouw , 
slecht vereenbaar met het ruwe nomadenleven, zijn beschavenden 
invloed wijd en zijd doen gelden. De akkerbouw dwong tot vaste 
woonplaatsen en legde den grondslag voor het leven in families , 
gemeenten en staten. Zooals een bezoek der oudheidkundige musea 
doet zien , werd van het brons langzamerhand een meer uitgebreid 
gebruik gemaakt en diende het niet alleen voor bijlen , zwaarden , 
messen en allerlei werktuigen voor den oorlog en den landbouw, 
maar ook voor huisraaad en versierselen , zooals : sloten , spijkers , 
sleutels, lepels, armbanden, vazen, lampen, spiegels, enz. 
Hoogst belangrijk is het nu , dat de omstandigheid , die oppervlakkig 
beschouwd hoogst ongunstig schijnt voor de geleidelijke ontwikkeling 
der menschheid in het brons-tijdperk , te weten het schaarsch voor- 
komen van tin , bij nader inzien juist omgekeerd een hoogst wel- 
dadigen invloed blijkt te hebben uitgeoefend. De behoefte aan het voor 
de bronsbereiding onmisbare tin dwong tot reizen en trekken, en 
bracht de aanvankelijk in tallooze kleine groepen gesplitste aardbe- 
woners tot elkander ; er ontstond ruilhandel , een onophoudelijk verkeer 
zoowel over land , als over zee. De eerste grondslagen werden gelegd 
voor handel en scheepvaart , voor het wereldverkeer , dat zich van 
toen af tot in onze dagen rusteloos heeft uitgebreid , voortdurend 
aangroeiend , totdat het eindelijk de reusachtige afmetingen aannam , 
waartoe het nuttigste metaal van onzen tijd , het ijzer , de middelen 
verschafte. Welke gunstige gevolgen dit voor de toeneming en uit- 
breiding der beschaving moet gehad hebben , zal geen nadere uiteen- 
zetting behoeven. Vooruitgang op elk gebied gaat steeds van enkele 
individu’s uit : de groote hoop volgt slechts na , zich ten nutte makend 
wat door enkelen gevonden en uitgedacht is , en zoo begrijpt men 
