EEN EN ANDER OVER WOLKEN. 
98 
in elkanders nabijheid als veerkrachtige kogels, die elkaar afstooten , 
zoo althans geene temperatuursafname hare beweging en veerkracht 
doet verminderen. Heeft dit laatste namelijk plaats, dan vereenigen 
de moleculen zich en er ontstaat een waterdroppel , die in den damp- 
kring zweeft. Gaat deze condensatie voort en vereenigen zich nog 
meer moleculen met den gevormden droppel, dan kan deze zóó zwaar 
worden , dat hij als regen neervalt. Het laat zich dus hooren , dat 
alles wat dienen kan om de veerkracht der waterdamp-moleculen te 
verslappen bevorderlijk is aan de vorming van wolken en nevelen. 
Eerst van de laatste jaren dagteekent de ontdekking , dat de con- 
densatie van waterdamp het gemakkelijkst plaats heeft op de ruwe 
oppervlakte der voorwerpen. Plaatst men een schoteltje met water 
onder de klok van een luchtpomp , nadat men er voor gezorgd heeft , 
dat de lucht in de klok volkomen van stofdeeltjes gezuiverd is , dan 
zal men na een paar slagen met de pomp , ondanks de daardoor ver- 
oorzaakte verlaging van temperatuur, geen condensatie van waterdamp 
bespeuren. Neemt men daarentegen de proef met gewone, onzuivere 
lucht , dan verdicht de waterdamp in de klok zich tot een nevel. 
De Engelschman lodge heeft met verschillende proeven langs anderen 
weg de waarheid van het bovenstaande bevestigd ; eene daarvan kan 
ieder voor zichzelf herhalen. Schrijft men namelijk met een hard 
voorwerp op een glasruit , dan worden daardoor de stofdeeltjes op 
den weg van dat voorwerj) weggenomen en ademt men nu daarboven , 
dan zal de condensatie van waterdamp langs dat gedeelte minder snel 
plaats hebben en wordt aldus het geschrevene zichtbaar. Dit is geheel 
in overeenstemming met hetgeen de theorie der gassen en der ver- 
dichting van waterdamp ons reeds geleerd heeft. De kleine , vaste 
stofdeeltjes in den dampkring zijn namelijk van veel grooter omvang 
dan de waterdamp-moleculen en bovendien hebben de moleculen dier 
stofdeeltjes, als behoorende tot een vast lichaam, niet de bewegings- 
energie van die der gassen. Komt nu eene waterdamp-molecule met 
zulk een stofdeeltje in aanraking, dan zal de eerste daardoor licht 
binnen de aantrekkingssfeer van het laatste geraken en zich hierdoor 
er mede vereenigen. Een vast stofdeeltje vormt door zijn grootere 
aantrekkingskracht op de omringende waterdamp-moleculen dus als het 
ware een natuurlijke kern , waarmee van alle zijden de moleculen , die 
in haar invloedssfeer komen , zich vereenigen. 1 
1 Ontleend aan: ch*. H. Blink, Tets over de wolken. {De Natuur , 1886 , blz. 73 eu 74)* 
