114 
HET TIN VOORHEEN EN THANS. 
van tin. Dat de Zwitsersche paalbewoners het metaal kenden en ver- 
moedelijk zelven hun brons vervaardigden , werd reeds vermeld : te 
Auvernier vond men in eene paalwoning een tinnen radje. 
De Galliërs, die het tin van Wight haalden, waren er daardoor 
vroeg mede bekend : volgens plinius vonden zij de kunst uit om 
koper te vertinnen en deden zij dat zoo fraai , dat men het vertind 
koper niet van zilver kon onderscheiden. 
Wanneer ’t gebruik ontstaan is om ijzer te vertinnen, ten einde 
het daardoor tegen roesten te beschermen , is onzeker. Gewoonlijk 
beschouwt men het witblik ( fer blanc ) als eene Boheemsche uitvin- 
ding, van omstreeks 1620. Doch reeds in 1546 gaf agricola een 
nauwkeurige beschrijving vau het vertinnen van ijzeren keukengereed- 
schap. Bij theophrastus (geb. omstreeks 370 jr. v. Chr.) vindt men 
’t volgende vermeld: »de Atheners dompelen roodgloeiend blank ijzer 
»in een vat van erts. Anderen willen weten, dat zij er tin bij voegen. 
»Dit indompelen geschiedt niet om het gewiekt, maar om den smaak.” 
Uit deze tamelijk duistere plaats hebben sommigen afgeleid , dat reeds 
de Atheners met het vertinnen van ijzer bekend waren. 
Tin wordt in verschillende verhoudingen saamgesmolten , gelegeerd , 
met lood , en met name zijn de velerlei tinnen voorwerpen voor hui- 
selijk gebruik altijd loodhoudend. Men doet dat voor de goedkoopte , 
en als de hoeveelheid lood niet overdreven is heeft de legeering 
nog grootendeels de voortreffelijke eigenschappen van het tin: glans, 
zilverwitte kleur, hardheid. Een andere reden voor ’t bij voegen van 
lood is ’t verkrijgen van een licht smeltbaar metaal , bruikbaar als 
soldeersel. Terwijl lood vloeibaar wordt bij 334° C. en tin bij 228° C. , 
smelt een mengsel van gelijke deelen dezer metalen reeds bij 189° C. 
Van dit zoogenoemd snelsoldeersel geeft plinius reeds de bereiding 
op uit gelijke deelen »plumbum nigrum” en »candidum”, maar 
vreemd is dat hij dit »stannum” noemt. De looden buizen van de 
waterleiding in Rome , in de eerste eeuwen na Christus aangelegd 
en ten deele nog voorhanden , zijn met tin gesoldeerd. 
Plinius beschrijft ook de voortreffelijke metaalspiegels , die men in 
zijn tijd te Brindusium in Calabrië vervaardigde door brons met tin 
omtesmelten. In de oudste tijden waren koperen spiegels in gebruik 
geweest, zoo bij de Egyptenaren en Israëlieten, maar daarna schijnt 
men tin in steeds klimmende hoeveelheden te hebben bijgevoegd. (Een 
oude Grieksche spiegel in de Krim gevonden bevatte 7 pet. tin , een 
andere bij Napels opgegraven 32 pet. ; in vier Romeinsche spiegels 
