HET TIN VOORHEEN EN THANS. 
117 
geweldigen druk der buskruit-gassen. Reeds omstreeks 1130 schijnen 
de Mooren zich van geschut bediend te hebben , dat met buskruit 
geladen werd. Uit Spanje kwam het in de Nederlanden en Engeland , 
maar eerst in de 14de eeuw werd het gebruik meer algemeen. Langen 
tijd werden de kanonnen gegoten door de klokkengieters , en vandaar 
dat deze industrie zich het eerst in Vlaanderen (Mechelen) en Duitsch- 
land (Augsburg , Straatsburg , Neurenberg , Dantzig) ontwikkelde. 
Tegen het einde der middeleeuwen kwam het tin , aanvankelijk in 
Italië , daarna in Duitschland , Engeland , de Nederlanden enz. meer 
algemeen in zwang als grondstof voor tafelgereedschap , zooals borden , 
schotels , kroezen , lepels , kandelaars enz. , alsook voor kinderspeelgoed 
en orgelpijpen. 
Al die voorwerpen werden en worden nog , om boven reeds ver- 
melde redenen , niet dan bij uitzondering uit zuiver tin vervaardigd , 
maar meestal uit legeeringen van dit metaal met lood. Voor orgel- 
pijpen voegt men gewoonlijk 25 — 28 pet. lood toe, voor kinder- 
speelgoed zelfs 42 — 43 pet. Orgels waren er, zij het dan ook minder 
volkomen, reeds vóór chr. geboorte, doch de pijpen bestonden aan- 
vankelijk uit riet of hout. Van het laatste worden nog heden ten dage, 
wegens den hoogen prijs van het tin , de pijpen van het groote octaaf 
en van de pedaalstemmen gemaakt. Daarna heeft men ook koper en 
messing gebezigd. Geheel onverschillig voor den toon (die door het 
trillen van de lucht in de pijp ontstaat) is het materiaal niet. Volgens 
de orgelbouwers geven pijpen uit zuiver tin fraaier en voller toon , 
dan de legeeringen met lood , waaraan men alleen de voorkeur geeft 
Wegens den lageren prijs. 
In 1605 had libau , of libavius, zooals hij naar de gewoonte dier 
tijden zijn naam in deftig Latijn schreef, die arts, chemicus en rector 
van de Latijnsche school te Coburg was , het om zijn uiterst giftige 
eigenschappen bekend sublimaat (verbinding van kwik met chloor) 
over metalliek tin gedistilleerd. Hierbij had chemische omzetting 
plaats : het tin verving het kwik in diens verbinding met chloor en 
er distilleerde eene aan de lucht rookende vloeistof over (tinchloriede) , 
die naar den ontdekker spiritus fumans Libavii genoemd werd. Diezelfde 
verbinding verkreeg, omstreeks 25 jaar later, de Alkmaarsche ge- 
leerde coRNELis drebbel op eene geheel andere wijze , en vond daarvan 
tevens eene belangrijke toepassing in de verwerijen. Naar men ver- 
haalt , had hij een aftreksel van cochenille voor zijn raam gezet en 
waren eenige droppels koningswater (een chloor-houdend vocht , het 
