120 
HET TIN VOORHEEN EN THANS. 
Terwijl gedurende den langzamen overgang van het bronzen- tot het 
ijzeren tijdperk , al minder en minder tin noodig werd voor de behoeften 
van den krijgsman , den landbouwer en den handwerksman , kwam men 
in hetzelfde tijdsverloop vóór en na op nieuwe toepassingen , zoodat 
de vraag nooit ophield. Wegens de schaarschte van het metaal en 
zijn beperkt aantal vindplaatsen , zal men daarom terecht vragen : hoe 
konden de voortdurende en vermoedelijk allengs klimmende behoeften 
bevredigd worden? 
In de eerste eeuwen na Christus leverde Brittannië stellig het 
meeste, zoo niet alle tin, en daarmede zal samenhangen dat omstreeks 
de 4 Je eeuw de oudere Latijnsche benaming »plumbum candidum” 
geheel verdrongen wordt door de nieuwere »stannum” (van »stean”). 
Vermoedelijk was Massilia nog lang de stapelplaats van het Britsche 
tin , althans bleef zij nog eeuwen lang eene bloeiende handelstad. Maar 
in den loop der eeuwen werd zij overvleugeld door meer noordelijke 
koopsteden. Ten tijde van willem den veroveraar is Keulen , in de 
12 Je en 1 3 Je eeuw Brugge de hoofdplaats voor den handel op Engeland. 
In ’t begin van de middeleeuwen is niet Corn wallis, de zuidwestelijke 
uithoek van Engeland , een tijdlang de hoofdproducent , maar het na- 
burig graafschap Devon. Men ontdekte daar namelijk toen het zoo- 
genoemde beek- , zeep- of stroomtin , dat een goedkooper en tevens 
zuiverder tin oplevert, dan het berg-tinerts van Cornwallis. 
Het is hier de plaats een enkel woord over het voorkomen van 
het tin te zeggen. Er is eigenlijk slechts één erts , die de exploitatie 
loont: de zoogenoemde tinsteen , dat uit 78,38 pet. tin en 21,62 pet. 
zuurstof bestaat. Geheel zuiver vormt het lichtgele , doorschijnende 
octaëders van het quadratische stelsel : meestal evenwel is de kleur 
door een klein gehalte aan ijzer of mangaan bruin tot zwart. Deze 
tinsteen komt op tweeërlei wijze voor. Als zoogenoemd bergtin is 
het als aderen of gangen stevig in de rotsén gebed , ’t geen de af- 
zondering moeilijk en kostbaar maakt , te meer omdat tal van andere 
delfstoffen (zwavelkies, arseenkies enz.) de veelal mikroskopisch kleine 
korrels tinsteen vergezellen. De tweede manier, waarop ons erts voor- 
komt, is het bovengenoemde stroomtin , dat door de eeuwenlange werking 
van stroomend water uit het bergtin ontstaat. De gesteenten , die dit 
laatste insloten, werden hierdoor verbrijzeld, meegesleurd en in al 
kleinere en kleinere stukken verdeeld , die zich elders weer afzetten. 
Wegens het hoog soortelijk gewicht werd de tinsteen hierbij van het 
lichtere ganggesteente gescheiden , dat verder door ’t water meegevoerd 
